इस्रायल–इराण संघर्ष किती जुना आहे? आणि वारंवार कसा तो दिसून यायचा प्रश्न २: अमेरिका–इस्रायलचा इराणवरील थेट हल्ला हा पहिलाच होता का? प्रश्न ३: इराणची मिसाईल रणनीती इस्रायलच्या एअर डिफेन्सला कितपत आव्हान देते?

 इस्रायल–इराण संघर्ष किती जुना आहे? आणि वारंवार कसा तो दिसून यायचा

 

• सुरुवात: 1979 मध्ये इराणी क्रांतीनंतर इराणने इस्रायलशी सर्व संबंध तोडले आणि खुले शत्रुत्व स्वीकारले.
• प्रॉक्सी युद्धे: 1980 च्या दशकापासून इराणने हिजबुल्ला, हमास यांना पाठिंबा देऊन इस्रायलविरोधी कारवाया केल्या.
• छाया युद्ध (Shadow War): 1990–2010 दरम्यान सीरिया, लेबनॉन, गाझा येथे अप्रत्यक्ष संघर्ष.
• थेट संघर्ष: 2024 पासून इस्रायल–इराण यांच्यात थेट लढाई सुरू झाली, जी आजपर्यंत वाढत आहे.

 निष्कर्ष: हा संघर्ष ४५+ वर्षांचा आहे, आणि वारंवार प्रॉक्सी व थेट हल्ल्यांच्या स्वरूपात दिसून येतो.

 

प्रश्न २: अमेरिका–इस्रायलचा इराणवरील थेट हल्ला हा पहिलाच होता का?

• पूर्वीचे हल्ले: इस्रायलने इराणच्या सीरियातील ठिकाणांवर व प्रॉक्सी गटांवर हल्ले केले होते, पण थेट इराणच्या भूमीवर मोठ्या प्रमाणावर हल्ला नव्हता.
• सध्याची स्थिती (2026): अमेरिका व इस्रायलने तेहरान, याझ्द, इस्फहान यांसारख्या शहरांवर थेट हल्ले केले, ज्यात न्यूक्लियर व औद्योगिक ठिकाणे लक्ष्य झाली.
• महत्त्व: हे हल्ले “Unprecedented” म्हणजे अभूतपूर्व प्रमाणावरचे मानले जात आहेत.

 निष्कर्ष: होय, हा इतक्या मोठ्या प्रमाणावरचा पहिला थेट हल्ला आहे.

 

प्रश्न ३: इराणची मिसाईल रणनीती इस्रायलच्या एअर डिफेन्सला कितपत आव्हान देते?

• इराणची रणनीती:
• स्वस्त Shahed ड्रोन व बॅलिस्टिक मिसाईल्सच्या मोठ्या संख्येने हल्ले करून इस्रायलच्या महागड्या इंटरसेप्टर्सना थकवणे.
• $50,000 चा ड्रोन विरुद्ध $3 दशलक्षाचा Patriot इंटरसेप्टर – खर्चाचा असमतोल.
• प्रिसिजन-गाइडेड व हायपरसॉनिक मिसाईल्स वापरून डिफेन्सला चकवणे.
• इस्रायलची बचाव प्रणाली:
• Iron Dome (शॉर्ट-रेंज), David’s Sling, Arrow-3, तसेच अमेरिकेकडून मिळालेले Patriot व THAAD यांचा बहुस्तरीय वापर.
• आव्हान:
• सततच्या हल्ल्यांमुळे इंटरसेप्टर स्टॉक्स कमी होत आहेत.
• खर्च व संसाधनांचा ताण इस्रायलसाठी दीर्घकालीन धोका आहे.

 निष्कर्ष: इराणची मिसाईल व ड्रोन रणनीती इस्रायलच्या एअर डिफेन्सला आर्थिक व तांत्रिक दोन्ही पातळ्यांवर गंभीर आव्हान देत आहे.

---

तुलनात्मक सारांश

घटक	इराण	इस्रायल
संघर्षाची सुरुवात	1979 क्रांतीनंतर	शत्रुत्व स्वीकारले
हल्ल्यांचा प्रकार	प्रॉक्सी + थेट (2024 पासून)	प्रॉक्सीवर हल्ले, 2026 मध्ये थेट
मिसाईल रणनीती	स्वस्त ड्रोन + बॅलिस्टिक + प्रिसिजन	बहुस्तरीय एअर डिफेन्स (Iron Dome, Arrow, THAAD)
आव्हान	खर्च कमी, संख्येने जास्त	महागडे इंटरसेप्टर्स, स्टॉक्स कमी

---

 एकूण निष्कर्ष: इस्रायल–इराण संघर्ष हा दशकांपासून चालत आलेला आहे, पण अमेरिका–इस्रायलचा सध्याचा थेट हल्ला हा अभूतपूर्व आहे.