इराणसोबतच्या युद्धात अमेरिकेचा पराभव होतोय का ? ट्रम्प यांची रणनीती फसली? इराणच्या 18 लाखांचं ड्रोन,अमेरिकेची 37 कोटींची मिसाइल .

https://youtu.be/IRy4SXRKlSE?si=E4o4MLnSWrq29s3y 

सध्याच्या स्थितीत अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेला संघर्ष (ज्याला 'ऑपरेशन एपिक फ्युरी' म्हटले जात आहे, जे २८ फेब्रुवारी २०२६ पासून सुरू झाले) लष्करी आणि आर्थिक अशा दोन्ही आघाड्यांवर अत्यंत गुंतागुंतीचा झाला आहे. तुम्ही उपस्थित केलेले मुद्दे सध्या जागतिक स्तरावर संरक्षण तज्ज्ञांमध्ये चर्चेचा विषय आहेत.

या परिस्थितीचे काही महत्त्वाचे पैलू खालीलप्रमाणे आहेत:

१. स्वस्त ड्रोन्स विरुद्ध महागडी क्षेपणास्त्रे (The 'Math' Challenge)

तुमचे निरीक्षण अगदी अचूक आहे. इराणने वापरलेले 'शाहिद' (Shahed) सारखे आत्मघाती ड्रोन्सची किंमत अंदाजे २० ते ५० हजार डॉलर्स इतकी आहे. त्यांच्या तुलनेत, हे ड्रोन्स पाडण्यासाठी अमेरिका 'पॅट्रियट' (Patriot) किंवा 'थाड' (THAAD) सारखी संरक्षण प्रणाली वापरते, ज्यातील एका इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्राची किंमत ४० लाख डॉलर्स (सुमारे ३३-३४ कोटी रुपये) पर्यंत असू शकते.

लष्करी भाषेत याला "अ‍ॅट्रिशन वॉरफेअर" (Attrition Warfare) किंवा 'झीज सोसण्याचे युद्ध' म्हणतात. जेव्हा शत्रू स्वस्त शस्त्रांचा मारा करून आपली महागडी संरक्षण प्रणाली संपवण्याचा प्रयत्न करतो, तेव्हा तांत्रिकदृष्ट्या ती एक मोठी रणनीतिक समस्या बनते. यामुळे अमेरिकेच्या शस्त्रास्त्रांच्या साठ्यावर ताण येत आहे.

२. ट्रम्प यांची रणनीती आणि अंदाज

सध्याच्या संघर्षात अमेरिकेने इराणच्या नेतृत्वाला धडा शिकवणे आणि क्षेपणास्त्र निर्मिती क्षमता नष्ट करणे हे उद्दिष्ट ठेवले आहे. सुरुवातीच्या काळात, अनेक विश्लेषकांचे असे मत होते की, या आक्रमणामुळे इराणमध्ये अंतर्गत बंड होईल किंवा शासन कोसळेल. परंतु, जमिनीवरील वास्तव वेगळे दिसत आहे.

• अपेक्षा विरुद्ध वास्तव: अमेरिकेचा अंदाज होता की हा एक मर्यादित आणि जलद विजय असेल, परंतु आता हे युद्ध दीर्घकाळापर्यंत खेचले जाण्याची चिन्हे दिसत आहेत.
• सामरिक चूक: अमेरिकेने हवाई वर्चस्व (Air Superiority) गाजवले असले तरी, इराणची ड्रोन्स आणि क्षेपणास्त्रांची मोठी संख्या, त्यांच्या सततच्या हल्ल्यांमुळे अमेरिकन संरक्षण यंत्रणेची 'लॉजिस्टिक' (Logistics) क्षमता आणि आर्थिक बजेटवर प्रचंड दबाव टाकत आहे.

३. हे युद्ध अमेरिकेला परवडेल का?

आर्थिकदृष्ट्या, कोणत्याही देशासाठी हे दीर्घकाळ परवडणारे नाही. 'सेंटर फॉर स्ट्रॅटेजिक अँड इंटरनॅशनल स्टडीज' (CSIS) च्या अहवालानुसार, या युद्धाच्या पहिल्या काही दिवसांतच अब्जावधी डॉलर्सचा खर्च झाला आहे.

• साठा संपणे: अमेरिका किंवा कोणत्याही देशाला महागडी इंटरसेप्टर क्षेपणास्त्रे वेगाने तयार करण्याची मर्यादा असते. जर इराणने मोठ्या संख्येने ड्रोन्सचा वापर सुरू ठेवला, तर अमेरिकेचे महागडे साठे लवकर संपण्याची भीती आहे.
• पर्यायी उपाय: आता अमेरिका कमी खर्चात ड्रोन्स पाडण्यासाठी स्वस्त तंत्रज्ञान, जसे की 'कोयोट' (Coyote) ड्रोन इंटरसेप्टर्स किंवा लेझर-आधारित शस्त्रांचा वापर करण्यावर भर देत आहे, जेणेकरून ही किंमतीची तफावत कमी करता येईल.

निष्कर्ष: सध्या अमेरिका या संघर्षात 'लष्करीदृष्ट्या प्रबळ' असली तरी, 'आर्थिक आणि रणनीतिकदृष्ट्या' एका पेचात अडकली आहे. हे युद्ध आता केवळ ताकदीचे नसून ते 'हिशोबाचे' (Math War) युद्ध बनले आहे. या संघर्षाचा निकाल भविष्यात दोन्ही देशांची सहनशक्ती आणि शस्त्रास्त्रांच्या उत्पादनाच्या वेगावर अवलंबून असेल.

अमेरिकेने चुकीचे डावपेच वापरले का आणि त्यांनी अत्यंत महागड्या शस्त्रांचा वापर इराणच्या स्वस्त शस्त्रांचे विरुद्ध केला का?

अमेरिकेला हे युद्ध परवडेल का?