इराण–अमेरिका संघर्षात आज युद्धविराम होण्याची शक्यता असल्याच्या बातम्या आहेत, परंतु अद्याप अंतिम करारावर दोन्ही बाजूंनी अधिकृत शिक्कामोर्तब झालेले नाही. अमेरिकन नेतृत्व आणि काही मध्यस्थ देश आशावादी आहेत, तर इराणने अजून काही मुद्द्यांवर चर्चा बाकी असल्याचे संकेत दिले आहेत.
युद्धविराम टिकेल का?
युद्धविराम टिकण्याची शक्यता आहे, परंतु तो पूर्णपणे स्थिर राहील याची खात्री नाही.
कारणे:
- दोन्ही देशांना दीर्घकालीन युद्धाचा आर्थिक फटका बसत आहे.
- होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद राहिल्यामुळे जागतिक तेलबाजार अस्थिर झाला आहे.
- कतार, तुर्की, पाकिस्तान आणि इतर मध्यस्थ देश करारासाठी प्रयत्नशील आहेत.
- परंतु इराणच्या अणुकार्यक्रमाचा प्रश्न अद्याप पूर्णपणे सुटलेला नाही.
- इस्रायल–इराण आणि हिझबुल्ला–इस्रायल संघर्ष पुन्हा भडकण्याचा धोका कायम आहे.
माझ्या अंदाजानुसार:
- ६० दिवसांचा प्रारंभिक युद्धविराम टिकण्याची शक्यता तुलनेने जास्त आहे.
- परंतु ६ महिने ते १ वर्ष टिकणारी स्थिर शांतता मिळवण्यासाठी अणुकरार आणि प्रादेशिक सुरक्षा प्रश्न सोडवावे लागतील.
होर्मुझ सामुद्रधुनी उघडल्यास सर्वाधिक फायदा कोणाला?
1. भारत
भारताच्या सुमारे 55-60% कच्च्या तेलाचा पुरवठा गल्फ प्रदेशातून येतो.
फायदे:
- तेलाच्या किंमती कमी होतील.
- महागाईवर नियंत्रण येईल.
- रुपयावरील दबाव कमी होईल.
- खत, पेट्रोकेमिकल्स आणि वाहतूक खर्च कमी होईल.
भारतासाठी सर्वात महत्त्वाचा परिणाम
जर युद्धविराम टिकला आणि होर्मुझ सामुद्रधुनी पूर्णपणे खुली झाली तर:
- कच्च्या तेलाच्या किंमती कमी होतील.
- भारताचे आयात बिल कमी होईल.
- महागाई कमी होईल.
- रुपया मजबूत होऊ शकतो.
- आर्थिक वाढीला चालना मिळेल.
- पेट्रोल, डिझेल आणि एलपीजीवरील दबाव कमी होईल.
म्हणून भारत हा या युद्धविरामाचा सर्वात मोठा अप्रत्यक्ष लाभार्थी देशांपैकी एक ठरू शकतो.
2. चीन
चीन हा गल्फ तेलाचा सर्वात मोठा ग्राहक आहे.
फायदे:
- उत्पादन खर्च कमी होईल.
- निर्यात स्पर्धात्मकता वाढेल.
- ऊर्जा सुरक्षितता सुधारेल.
3. जपान आणि दक्षिण कोरिया
हे दोन्ही देश जवळजवळ पूर्णपणे आयात केलेल्या तेलावर अवलंबून आहेत.
फायदे:
- ऊर्जा खर्चात मोठी घट.
- औद्योगिक उत्पादनाला चालना.
4. गल्फ देश
विशेषतः:Saudi Arabia United Arab Emirates Qatar Kuwait
Iraq
यांच्या तेल व गॅस निर्यातीचा मोठा भाग होर्मुझमधून जातो. सामुद्रधुनी उघडल्यास निर्यात पुन्हा वेगाने सुरू होईल.
फायदा दिसायला किती वेळ लागेल?
तेल बाजार
- २४ ते ७२ तासांत प्रतिक्रिया दिसेल.
- तेलाच्या किंमती तत्काळ ५–१५% पर्यंत घसरू शकतात.
बाजार युद्धविरामाची बातमी आधीच किंमतीत समाविष्ट करायला सुरुवात करतो.
शेअर बाजार
- १ ते २ आठवड्यांत सकारात्मक परिणाम दिसू शकतो.
- विमान वाहतूक, लॉजिस्टिक्स, रसायने आणि ऊर्जा क्षेत्रातील कंपन्यांना फायदा होईल.
व्यापार पूर्णपणे सामान्य व्हायला किती वेळ लागेल?
सर्वोत्तम परिस्थिती
जर:
- युद्धविरामाचे उल्लंघन झाले नाही,
- होर्मुझ पूर्णपणे उघडले,
- विमा कंपन्यांनी जोखीम कमी मानली,
तर:
- २ ते ४ आठवड्यांत बहुतांश जहाजवाहतूक सामान्य होऊ शकते.
वास्तववादी परिस्थिती
माझ्या मते:
- १ ते ३ महिने लागतील.
- जहाज मालक आणि विमा कंपन्या आधी परिस्थिती स्थिर आहे याची खात्री करतील.
- एप्रिलमधील आधीच्या युद्धविरामानंतरही होर्मुझ पूर्णपणे सामान्य झाला नव्हता, त्यामुळे सावधगिरी राहील.
