Total Pageviews

Monday, 23 February 2026

ग्रेट निकोबार प्रकल्पाला हरित मंजुरी

 


ग्रेट निकोबार प्रकल्पाला राष्ट्रीय हरित लवादाने अटींसह नुकतीच मंजुरी दिली. विरोधक आणि काही पर्यावरणवाद्यांचा विरोध कायम आहे. पर्यावरण चिंता व्यक्त करणे योग्य, पण पायाभूत विकास, राष्ट्रीय सुरक्षा आणि स्थानिकांच्या भवितव्यासाठी पर्याय न मांडणे न्याय्य नाही का?

प्रकल्पाची मंजुरी आणि विरोध

अंदमान-निकोबार द्वीपसमूहातील ग्रेट निकोबार बेटावरील महत्त्वाकांक्षी पायाभूत प्रकल्पाला राष्ट्रीय हरित लवादाने अटींसह हिरवा कंदील दाखवला. पर्यावरणीय परिणामांचा सखोल अभ्यास करून आवश्यक खबरदारी घेतल्याचे नोंदवून लवादाने केंद्र सरकारला दुजोरा दिला.

प्रकल्पाचे वैशिष्ट्य आणि धोरणात्मक महत्त्व

ग्रेट निकोबार हा सुमारे ७० हजार कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीचा बहुआयामी प्रकल्प आहे. यात आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे ट्रान्सशिपमेंट बंदर, द्विपयोगी विमानतळ, वीज प्रकल्प आणि वसाहतींचा समावेश आहे. मलक्का सामुद्रधुनीजवळील हे बेट हिंद महासागरातील ४० टक्के समुद्री व्यापारावर लक्ष ठेवण्यास सक्षम आहे. चीनसारख्या देशांच्या व्यापारावर अवलंबून असलेल्या या मार्गासाठी भारताची सशक्त उपस्थिती राष्ट्रीय सुरक्षेची गरज आहे. मात्र, काँग्रेसच्या दीर्घकाळच्या दुर्लक्षामुळे बेटांचा विकास रखडला, ही वस्तुस्थिती नाकारता येत नाही.

ऐतिहासिक दुर्लक्ष आणि राजकीय भूमिका

पर्यटनापुरते काही बेट विकसित झाले, पण बंदरे, विमानतळ आणि संरक्षण सुविधा रखडल्या. चीनला न दुखावण्याच्या धोरणामुळे सीमावर्ती भागाप्रमाणे इथेही अनास्था दिसली. हिंद महासागरात भारताची भूमिका बळकट करण्याऐवजी स्थिती जशी आहे तशी ठेवण्याची मानसिकता होती का? असा प्रश्न उपस्थित होतो.

आर्थिक फायदे आणि स्थानिक विकास

ट्रान्सशिपमेंट बंदरामुळे सिंगापूर-कोलंबोवर अवलंबित्व संपेल. वेळ, पैसा आणि धोरणात्मक स्वायत्तता वाचेल. हजारो रोजगार, आरोग्य-शिक्षण सुविधा आणि वनवासी मुख्य प्रवाहात येतील. गरिबीचे चक्र मोडेल.

पर्यावरणीय उपाययोजना

प्रदेशाची जैवविविधता संरक्षित करण्यासाठी पर्यावरण प्रभाव मूल्यांकन केले. वृक्षरोपण, वन्यजीव मार्ग, कार्बन शमन, किनारी संरक्षण आणि आदिवासी हक्कांसाठी उपाय आहेत. लवादाने अटींचे काटेकोर पालन आवश्यक ठरवले. विकास आणि पर्यावरण संतुलित राहील.

विरोधाची खरी कारणे?

विकास निसर्गविरोधी असावा असा गैरसमज आहे. शाश्वत विकासाची संकल्पना जगमान्य आहे. प्रकल्प रद्द करण्यापेक्षा तांत्रिक उपाय शोधणे आवश्यक. स्थानिक रोजगार, सुरक्षा आणि विकासाचे पर्याय कोण देणार?

स्थानिक समाजाचा विकास

वनवासी दशकांपासून मुख्य प्रवाहापासून दूर. अलीकडील प्रयत्नांना हा प्रकल्प बळकटी देईल. डिजिटल सुविधा, पर्यटन चालना मिळेल.

राष्ट्रीय सुरक्षेची गरज

सागरी मार्ग निगराणी, आपत्कालीन प्रतिसाद आणि भागीदारीसाठी नागरी पायाभूत आवश्यक. पारदर्शकता, स्थानिक सहभाग आणि जैवविविधता संरक्षण अबाधित राहील.

शाश्वत विकासाची वाटचाल

भारताची समुद्री अर्थव्यवस्था मजबूत होईल. पर्यावरण चिंता सोडवत विकासाला चालना देणे काळाची गरज. ग्रेट निकोबार हे सागरी स्वप्नांचे प्रतीक आहे. पर्यावरणीय जबाबदारीने साकार केले तर राष्ट्रधर्म साकारेल.

सुरक्षित भारत: विकसित भारताच्या दिशेने एक भक्कम पाऊल (Secure India: A Strong Step Towards Viksit Bharat)

https://youtu.be/dQCw6J6eE10?si=mi4uqflRvEvFycUI 

सुरक्षित भारत: विकसित भारताच्या दिशेने एक भक्कम पाऊ

(Secure India: A Strong Step Towards Viksit Bharat)

 

. राष्ट्रीय सुरक्षा आणि दहशतवाद विरोधी कारवाई

  • काश्मीरमध्ये यश: गेल्या दिवसांत दहशतवाद्यांचा खात्मा. भारतीय लष्कराची कौतुकास्पद कामगिरी; काश्मीर आता सुरक्षित आहे.

 

  • दिल्लीत मोठी कारवाई: दहशतवादी हल्ला करण्यापूर्वीच संशयित लष्कर--तैयबा (LeT) दहशतवाद्यांना दिल्लीत अटक (यात बांगलादेशी नागरिकांचा समावेश).

 

 

  • नक्षलवादाचा अंत: अनेक उच्चस्तरीय माओवाद्यांनी शस्त्रे टाकली. नक्षलवादी चळवळीतील हा एक 'टर्निंग पॉईंट' असून ३१ मार्चपर्यंत नक्षलवाद संपुष्टात येईल.

 

. आंतरराष्ट्रीय घडामोडी आणि पडसाद

 

  • पाक-अफगाण संघर्ष: पाकिस्तनचे तालिबानवर हवाई हल्ले; ७० TTP दहशतवादी ठार. अफगाणिस्तान आणि पाकिस्तानमधील युद्ध अधिक तीव्र झाले आहे.

 

  • इराण-अमेरिका तणाव: अमेरिकेचा इराणवर संभाव्य हल्ला आणि त्याचे भारतावर होणारे परिणाम.

 

 

  • शेजारील देशांतील बदल: बांगलादेशातील सत्तापालट भारतासाठी फायदेशीर ठरू शकतो.

 

  • व्यापार: ब्राझीलसोबत व्यापारी वाटाघाटी सुरू आहेत.

. संरक्षण आणि तंत्रज्ञान अपडेट्स

  • तेजस अपघात: 'तेजस' या हलक्या लढाऊ विमानाचा अपघात.

 

  • संरक्षण करार: फ्रान्ससोबतचा 'राफेल' करार आणि जर्मनीसोबतचा 'पानबुडी' (Submarine) करार अद्याप पूर्ण झालेला नाही.

 

 

  • भारतीय AI: सामान्य भारतीयांच्या फायद्यासाठी 'भारतीय पद्धतीचे' कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तंत्रज्ञान.

. सायबर सुरक्षा आणि जागरूकता

  • स्पॅम कॉल्सचा धोका: ,००० कोटींहून अधिक स्पॅम कॉल्स; 'ट्रू कॉलर' (Truecaller) वापरणे महत्त्वाचे.

 

  • सावधानता: सायबर गुन्ह्यांपासून सावध राहा. आपला OTP कोणाशीही शेअर करू नका; विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांनी काळजी घेणे आवश्यक आहे.

. इतर बातम्या

  • पश्चिम बंगाल: पश्चिम बंगालमध्ये ४५ लाख 'SIR' प्रकरणे (Cases).

#ViksitBharat #SecureIndia #IndianArmy #CyberSecurity #NationalSecurity #IndiaFirst

2

सुरक्षित भारत: विकसित भारताच्या दिशेने एक भक्कम पाऊ

भारतातील सुरक्षा तरतुदींसंदर्भात विचारल्यास, राष्ट्रीय सुरक्षा या क्षेत्रातील उपाययोजना ही अर्थव्यवस्थेच्या स्थिरतेसाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरते. सुरक्षित भारत म्हणजे एक विकसित भारत, आणि याकडे नेण्यासाठी प्रतिबद्धता आवश्यक आहे. यामध्ये दहशतवाद विरोधी कारवाई, आंतरराष्ट्रीय घडामोडी, संरक्षण तंत्रज्ञान, सायबर सुरक्षा, तसेच विविध इतर घटनांचा समावेश असतो.

. राष्ट्रीय सुरक्षा आणि दहशतवाद विरोधी कारवाई

भारताच्या लष्करात अद्याप चालू असलेल्या दहशतवादामुळे देशात अनेक अडचणी निर्माण झालेल्या आहेत. काश्मीरमध्ये ज्या प्रकारे दहशतवादाची समस्या वाढत गेली आहे, त्याला सध्या भारतीय लष्कराने यशस्वीपणे तोंड दिले आहे. गेल्या तीन दिवसांत निषेधक दहशतवाद्यांचा खात्मा करण्यात वैज्ञानिक निर्णय घेणारे लष्कर उत्कृष्ठ कार्य करत आहे. काश्मीर आता अधिक सुरक्षित बनला आहे, याचा थोडक्यात परिणाम सामाजिक समरसतेवर दिसतो.

दिल्लीमध्ये देखील दहशतवादावरती अ‍ॅक्शन घेतल्या जात असलेल्या मुख्य घटनांमध्ये सात संशयित लष्कर--तैयबा (LeT) दहशतवाद्यांवर कारवाई केली गेली. यात बांगलादेशी नागरिकांचा समावेश होता. ही कारवाई देशाच्या सुरक्षिततेसाठी महत्त्वाची ठरते कारण त्यामुळे दहशतवादाचा पगडा कमी करण्यात मदत मिळते.

नक्षलवादाच्या संदर्भात, अनेक उच्चस्तरीय माओवाद्यांनी शस्त्रे टाकली. ह्या घडामोडी आपल्याला दाखवतात की, मागील काही वर्षांतील नक्षलवाद मोठ्या प्रमाणात कमी होत चालला आहे. हा बदल एक मोठा टर्निंग पॉइंट आहे, आणि सरकारने ठरवले आहे की ३१ मार्चपर्यंत नक्षलवाद संपुष्टात येईल.

. आंतरराष्ट्रीय घडामोडी आणि पडसाद

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अनेक महत्वाच्या घडामोडी घडत आहेत, ज्याचा भारतावर थेट परिणाम होतो. पाक-अफगाण संघर्षात, पाकिस्तानने तालिबानवर हवाई हल्ले केले आहेत, ज्यामध्ये ७० TTP दहशतवादी ठार झाले आहेत. हा संघर्ष अधिक तीव्र झाल्यामुळे भारताच्या सुरक्षिततेवर आघात होऊ शकतो.

इराण-अमेरिका तणाव हे देखील एक महत्त्वाचे मुद्दा आहे. अमेरिकेचा इराणवर संभाव्य हल्ला ह्यामुळे भारतीय व्यापारी सुरक्षितता धोरणावर परिणाम होऊ शकतो.

शेजारील देशांमध्ये तसेच, बांगलादेशातील सत्तापालट हे भारतासाठी फायदेशीर ठरू शकते. भारताचे शेजारील राष्ट्रांमध्ये स्थिरता निर्माण करण्याच्या हेतूने व्यापार सुरक्षा यामध्ये सहकार्य वाढविणे आवश्यक आहे.

ब्राझीलसोबत व्यापारी वाटाघाटी सुरू आहेत, ज्यामुळे भारतीय औद्योगिक विकासाला गती मिळू शकते.

. संरक्षण आणि तंत्रज्ञान अपडेट्स

भारतात संरक्षण क्षेत्रात अनेक अद्ययावत तंत्रज्ञानात समाविष्ट झाले आहे. मात्र, 'तेजस' या हलक्या लढाऊ विमानाचा अपघात एका चिंतेचा विषय ठरला आहे. यामुळे संरक्षण व्यवस्थेत सुधारणा आवश्यक आहे.

फ्रान्ससोबतचा 'राफेल' करार आणि जर्मनीसोबतचा 'पानबुडी' करार अद्याप पूर्ण झालेला नाही. त्यामुळे भारतीय संरक्षण यंत्रणा याबाबत विचार करण्याची गरज आहे.

भारतीय कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तंत्रज्ञान सामान्य भारतीयांचा लाभ घेण्यासाठी विकसित केला जात आहे. यामुळे नागरिकांना रोजच्या जीवनात तंत्रज्ञानाचा फायदा मिळवण्यास मदत होईल.

. सायबर सुरक्षा आणि जागरूकता

सायबर सुरक्षा हा एक महत्वाचा विषय आहे, जो आजच्या डिजिटल युगात अत्यंत आवश्यक आहे. ,००० कोटींहून अधिक स्पॅम कॉल्सचे प्रमाण चिंताजनक आहे. यावर मात करण्यासाठी 'ट्रू कॉलर' सारख्या अनुप्रयोगांचा वापर करणे महत्त्वाचे ठरते.

सायबर गुन्ह्यांपासून सावध राहणे आवश्यक आहे. आपल्या OTP क्रमांकांची माहिती कोणाशीही शेअर करणे धाडसी ठरू शकते. विशेषत: ज्येष्ठ नागरिकांनी याबाबत अधिक काळजी घेणे आवश्यक आहे.

. इतर बातम्या

पश्चिम बंगालमध्ये ४५ लाख 'SIR' प्रकरणे नोंदवण्यात आली आहेत. हा मुद्दा गंभीर असून, त्यावर कार्यवाही करण्याची आवश्यकता आहे.

निष्कर्ष

सुरक्षित भारत हा विकसित भारताच्या दिशेने एक महत्त्वाचा पाऊल आहे. दहशतवाद विरोधी कारवाई, आंतरराष्ट्रीय घडामोडींचा विचार, संरक्षण तंत्रज्ञानातील अद्ययावतता, आणि सायबर सुरक्षा यावर लसीकरण करणे आवश्यक आहे. यामुळे भारताने एक मजबूत आणि सुरक्षित अर्थव्यवस्था निर्माण करणे शक्य होईल. सुरक्षितता ही फक्त कोणत्याही देशासाठी महत्वाचा मुद्दा नसून, विकसित भारताच्या दृष्टीने एक आवश्यक असलेला आधार आहे