एकेकाळी 'सोन्याची लंका' आणि जागतिक गुंतवणुकीचे नंदनवन मानल्या जाणाऱ्या संयुक्त अरब अमिराती (UAE), विशेषतः दुबईच्या अर्थव्यवस्थेवर इराण-अमेरिका युद्धाचे अत्यंत गंभीर परिणाम होताना दिसत आहेत

 

Gemini said

एकेकाळी 'सोन्याची लंका' आणि जागतिक गुंतवणुकीचे नंदनवन मानल्या जाणाऱ्या संयुक्त अरब अमिराती (UAE), विशेषतः दुबईच्या अर्थव्यवस्थेवर इराण-अमेरिका युद्धाचे अत्यंत गंभीर परिणाम होताना दिसत आहेत. मार्च २०२६ पर्यंतच्या ताज्या घडामोडींनुसार, या युद्धाचा UAE च्या अर्थव्यवस्थेवर झालेला परिणाम खालीलप्रमाणे स्पष्ट करता येईल:

१. गुंतवणुकीचा ओघ आटला आणि 'ब्रेन ड्रेन' (Brain Drain)

• गुंतवणुकीत घट: दुबई हे जगभरातील अतिश्रीमंत लोकांसाठी सुरक्षित आश्रयस्थान होते. मात्र, इराणच्या हल्ल्यांमुळे निर्माण झालेल्या अस्थिरतेमुळे नवीन गुंतवणूकदारांनी हात आखडता घेतला आहे. विशेषतः भारत आणि युरोपमधील जे श्रीमंत नागरिक दुबईत घरे खरेदी करत होते, त्यांनी आता आपले लक्ष सिंगापूर किंवा स्वित्झर्लंडसारख्या सुरक्षित देशांकडे वळवले आहे.

• सुरक्षेची धास्ती: दुबईमधील 'जेबेल अली' (Jebel Ali) बंदरावर इराणने केलेल्या हल्ल्यांमुळे आंतरराष्ट्रीय कंपन्यांमध्ये भीतीचे वातावरण आहे. यामुळे अनेक बहुराष्ट्रीय कंपन्या आपली प्रादेशिक कार्यालये दुबईतून हलवण्याचा विचार करत आहेत.

२. व्यापार आणि वाहतुकीवर मोठा फटका

• होरमुझची सामुद्रधुनी बंद (Closure of Strait of Hormuz): इराणने होरमुझची सामुद्रधुनी बंद केल्यामुळे जगातील तेलाचा आणि नैसर्गिक वायूचा (LNG) पुरवठा विस्कळीत झाला आहे. UAE चा बहुतांश समुद्रमार्गे होणारा व्यापार याच मार्गावर अवलंबून असल्याने दुबईच्या बंदरांवरील हालचाल मंदावली आहे.

• विमान वाहतूक विस्कळीत: युद्धाच्या तणावामुळे आणि क्षेपणास्त्र हल्ल्यांच्या भीतीमुळे अनेक विमान कंपन्यांनी दुबईसाठीची उड्डाणे रद्द केली आहेत किंवा त्यांचे मार्ग बदलले आहेत. दुबई हे जगातील सर्वात मोठे 'ट्रान्झिट हब' असल्याने, पर्यटनावर आणि विमान वाहतूक क्षेत्रावर याचा मोठा परिणाम झाला आहे.

३. रिअल इस्टेट क्षेत्रातील मंदी

• घरांच्या किमतीत घसरण: ज्या भागात श्रीमंत भारतीय आणि जागतिक नागरिक घरे बांधत होते, त्या रिअल इस्टेट मार्केटला मोठा हादरा बसला आहे. युद्धामुळे मालमत्तेचे संरक्षण होईल की नाही, या शंकेमुळे नवीन प्रकल्पांची कामे रेंगाळली आहेत.

• भाडेकरू आणि रहिवाशांचे स्थलांतर: सुरक्षिततेच्या कारणास्तव अनेक प्रवासी नागरिक (Expatriates) आपल्या मायदेशी परतत आहेत, ज्यामुळे दुबईतील घरांची मागणी कमी होऊन भाड्याचे दर घसरले आहेत.

४. भारतीय समुदायावर परिणाम

• नोकऱ्यांवर संकट: गल्फ देशांमध्ये सुमारे ९५ ते ९७ लाख भारतीय राहतात, त्यापैकी एक मोठा हिस्सा UAE मध्ये आहे. युद्धाच्या आर्थिक फटक्यामुळे बांधकाम, किरकोळ विक्री (Retail) आणि आदरातिथ्य (Hospitality) क्षेत्रातील भारतीयांच्या नोकऱ्या धोक्यात आल्या आहेत.

• निर्यात क्षेत्राला फटका: भारताकडून UAE मार्गे होणारी इलेक्ट्रॉनिक्स, हिरे-दागिने आणि कापड यांची निर्यात मोठ्या प्रमाणावर विस्कळीत झाली आहे.

५. वाढता लष्करी खर्च आणि महागाई

• संरक्षण सज्जता: इराणच्या ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ल्यांपासून बचाव करण्यासाठी UAE ला आता अमेरिकेच्या मदतीने संरक्षण यंत्रणेवर प्रचंड खर्च करावा लागत आहे.

• जीवनावश्यक वस्तूंची टंचाई: पुरवठा साखळी तुटल्यामुळे अन्नधान्य आणि इतर वस्तूंच्या किमती वाढून सामान्य जनतेला महागाईचा सामना करावा लागत आहे.

थोडक्यात सांगायचे तर, 'दुबई' ही संकल्पना सुरक्षितता आणि जागतिक कनेक्टिव्हिटीवर आधारलेली होती. इराण-अमेरिका युद्धामुळे या दोन्ही गोष्टींना धक्का लागल्याने UAE च्या अर्थव्यवस्थेची चक्रे मंदावली आहेत. ही परिस्थिती लवकर सुधारली नाही, तर दुबईचे जागतिक आर्थिक केंद्र म्हणून असलेले महत्त्व कमी होण्याची शक्यता आहे