.जवळपास सगळं जगंच युद्धात लोटल्यासागखं झालंय का? 2. ही सगळी युद्धाची परिस्थिती पाहता संपूर्ण जगावर महागाईचं सावट आहे का. 3. जग आर्थिक मंदीच्या उंबरठ्या आहे का?

 

१. जवळपास सगळं जगच युद्धात लोटल्यासारखं झालंय का?

हो, सध्याची परिस्थिती 'मर्यादित' युद्धापेक्षा 'हायब्रीड' (Hybrid) आणि 'प्रॉक्सी' (Proxy) युद्धाच्या स्वरूपाकडे अधिक झुकलेली आहे.

• भौगोलिक विस्तार: युरोप (रशिया-युक्रेन), मध्य पूर्व (इस्रायल-हमास/हिजबुल्ला/इराण) आणि आशिया (चीन-तैवान तणाव, उत्तर कोरिया) अशा तीन प्रमुख आघाड्यांवर तणाव शिगेला पोहोचला आहे.
• सशस्त्र संघर्षाची तीव्रता: २०२६ च्या सुरुवातीला इराणवरील हल्ल्यांनंतर मध्य पूर्वेतील परिस्थिती अधिक चिघळली आहे. याला अनेक तज्ज्ञ 'तिसऱ्या महायुद्धाची पूर्वतयारी' किंवा 'विखुरलेले महायुद्ध' (Diffuse World War) म्हणून संबोधत आहेत, जिथे प्रत्यक्ष महायुद्ध न होता अनेक छोटे देश मोठ्या शक्तींच्या पाठिंब्याने एकमेकांशी लढत आहेत.

२. संपूर्ण जगावर महागाईचं सावट आहे का?

नक्कीच. युद्धाच्या या परिस्थितीमुळे जागतिक पुरवठा साखळी (Supply Chain) विस्कळीत झाली असून त्याचे परिणाम महागाईच्या रूपात दिसत आहेत:

• ऊर्जा संकट: इराण आणि मध्य पूर्वेतील तणावामुळे खनिज तेल (Crude Oil) आणि गॅसच्या किमतींत मोठी वाढ झाली आहे.
• वाहतूक खर्च: लाल समुद्र (Red Sea) आणि इतर सागरी मार्गांवर असलेल्या धोक्यांमुळे जहाजांचा विमा आणि वाहतूक खर्च वाढला आहे, ज्यामुळे आयात-निर्यात महागली आहे.
• अन्नधान्य टंचाई: रशिया-युक्रेन युद्धामुळे गहू आणि खतांच्या किमतींवर अजूनही दबाव आहे, परिणामी विकसनशील देशांमध्ये अन्नधान्य महागाई (Food Inflation) कायम आहे.

३. जग आर्थिक मंदीच्या उंबरठ्यावर आहे का?

आर्थिक परिस्थिती सध्या 'दोलायमान' आहे. पूर्णतः मंदी नसली तरी जोखीम खूप वाढली आहे:

• विकासदरात घट: २०२६ मध्ये जागतिक विकासदर (GDP Growth) सुमारे २.६% ते २.८% इतकाच राहण्याचा अंदाज आहे, जो कोरोनापूर्व सरासरीपेक्षा (३.२%) कमी आहे.
• मंदीची शक्यता: 'जेपी मॉर्गन'सारख्या संस्थांच्या अंदाजानुसार, अमेरिकेसह जागतिक अर्थव्यवस्थेत मंदी येण्याची शक्यता सुमारे ३५% आहे.
• भारताची स्थिती: जगात मंदीचे सावट असले तरी, भारत ६.६% ते ७% या विकासदरासह जगातील सर्वात वेगाने वाढणारी अर्थव्यवस्था म्हणून टिकून आहे. मात्र, जागतिक संघर्षाचा परिणाम भारताच्या निर्यातीवर आणि कच्च्या तेलाच्या किमतींवर होऊ शकतो.

---

थोडक्यात सांगायचे तर: जग सध्या एका 'अनिश्चिततेच्या युगात' (Era of Uncertainty) प्रवेश करत आहे, जिथे भू-राजकीय संघर्ष हे केवळ सीमेपुरते मर्यादित न राहता प्रत्येकाच्या खिशावर आणि अर्थव्यवस्थेवर परिणाम करत आहेत.