आसाममधील मोरन (Moran) येथील आणीबाणीच्या लँडिंग सुविधेचे (ELF) धोरणात्मक महत्त्व आणि त्याचे चीन व बांगलादेश संदर्भातील परिणाम मराठीत

हे पुस्तक ॲमेझॉन वरती उपलब्ध आहे. https://www.amazon.in/dp/B0G8JYW8CG

 

 

https://www.youtube.com/watch?v=OMb_NkcKxxQ 

येथे आसाममधील मोरन (Moran) येथील आणीबाणीच्या लँडिंग सुविधेचे (ELF) धोरणात्मक महत्त्व आणि त्याचे चीन व बांगलादेश संदर्भातील परिणाम मराठीत दिले आहेत.

मोरन ELF चे धोरणात्मक महत्त्व (चीनच्या संदर्भात)

 

१. प्रथम हल्ल्याचा प्रतिकार (Countering First Strike):

युद्धाच्या स्थितीत चीनचे मुख्य लक्ष्य भारताचे चाबुआ किंवा तेजपूरसारखे हवाई तळ असू शकतात. मोरन ELF मुळे भारताला एक पर्यायी धावपट्टी मिळाली आहे. यामुळे शत्रूच्या क्षेपणास्त्र हल्ल्याचा परिणाम कमी होतो, कारण भारताला आपली लढाऊ विमाने विखुरलेल्या (Decentralized) स्वरूपात तैनात करता येतील.

 

२. भौगोलिक फायदा (Altitude Advantage):

तिबेटमधील चिनी विमानतळ खूप उंचावर आहेत, ज्यामुळे तिथून विमाने पूर्ण वजनासह (इंधन आणि शस्त्रे) उडू शकत नाहीत. याउलट, मोरन हे सखल भागात असल्याने, भारतीय विमाने पूर्ण क्षमतेनिशी येथून उड्डाण करू शकतात, जे हवाई युद्धात भारताला वरचढ ठरवते.

 

३. जलद सैन्य तैनात करणे (Rapid Mobilization):

ही धावपट्टी जड मालवाहू विमानांसाठी (उदा. C-130J) सक्षम असल्याने, संकटकाळात अरुणाचल प्रदेशच्या सीमेवर सैन्य आणि रसद अवघ्या काही तासांत पोहोचवता येईल.

 

बांगलादेश संदर्भातील धोरणात्मक परिणाम (Implications wrt Bangladesh)

ईशान्य भारतातील ही पायाभूत सुविधा केवळ चीनच नव्हे, तर बांगलादेशाच्या संदर्भातही अत्यंत महत्त्वाची आहे:

• चिकन नेक (Siliguri Corridor) वरील अवलंबित्व कमी करणे:

भारताचा उर्वरित भाग ईशान्य भारताशी एका अरुंद जमिनीच्या पट्ट्याने जोडलेला आहे. जर बांगलादेशातील अस्थिरतेमुळे किंवा अन्य कारणांमुळे या मार्गात अडथळा आला, तर मोरन सारख्या हवाई सुविधा "एअर ब्रिज" (Air Bridge) म्हणून काम करतील, ज्यामुळे ईशान्य भारताशी संपर्क तुटणार नाही.

• घुसखोरी आणि अंतर्गत सुरक्षा:

बांगलादेश सीमेवरून होणारी बेकायदेशीर घुसखोरी किंवा दहशतवादी कारवायांवर लक्ष ठेवण्यासाठी या सुविधेचा वापर टेहळणी विमानांसाठी (Surveillance aircraft) केला जाऊ शकतो.

• आपत्ती व्यवस्थापन आणि मानवतावादी मदत (HADR):

ब्रह्मपुत्रा नदीला येणारे पूर हे भारत आणि बांगलादेश या दोन्ही देशांसाठी मोठी समस्या आहे. मोरन ELF मुळे आपत्तीच्या वेळी बांगलादेशाच्या सीमावर्ती भागात किंवा आसाममध्ये तातडीने मदत पोहोचवणे सोपे होईल.

• प्रादेशिक प्रभाव (Regional Stability):

बांगलादेशातील राजकीय अस्थिरतेच्या काळात, भारताची ही वाढलेली लष्करी ताकद सीमेवर शांतता राखण्यासाठी आणि कोणत्याही बाह्य शक्तीला (उदा. चीनला बांगलादेशात पाय रोवण्यापासून) रोखण्यासाठी एक 'डिटरन्स' (Deterrence) म्हणून काम करते.

---

थोडक्यात सारांश

पैलू	चीन संदर्भात	बांगलादेश संदर्भात
भूमिका	आक्रमक संरक्षण आणि हवाई युद्धात वाढीव क्षमता.	रसद पुरवठा आणि सीमा सुरक्षा.
फायदा	क्षेपणास्त्र हल्ल्यापासून विमानांचे संरक्षण.	सिलिगुडी कॉरिडॉरवरील दबाव कमी करणे.
वापर	राफेल, सुखोई सारखी लढाऊ विमाने.	मालवाहू विमाने आणि मदत कार्य.