न्यू
यॉर्कमधील संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) मुख्यालायात पार पडलेल्या या घटनेचे विश्लेषणात्मक
स्पष्टीकरण खालीलप्रमाणे आहे:
१. घटनेचे मूळ संदर्भ व विश्लेषण
- पार्श्वभूमी: संयुक्त राष्ट्रांच्या ८१ व्या
महासभेच्या (UNGA) पार्श्वभूमीवर भारताचे परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर
आणि लायबेरियाच्या परराष्ट्र मंत्री सारा बेसलो न्यँटी यांनी 'Group of
Friends on Safety and Security of Shipping and Seafarers' या विषयावर संयुक्त
पत्रकार परिषद आयोजित केली होती.
- पाकिस्तानी
पत्रकाराचा प्रयत्न:
पत्रकार परिषदेचा मूळ विषय सागरी सुरक्षा आणि खलाशांची सुरक्षा हा असताना, एका
पाकिस्तानी पत्रकाराने विषयांतर करत आणि भारताबद्दल खोडसाळपणा दाखवत प्रश्न विचारला:
"भारत सरकार पाकिस्तानमध्ये दहशतवादाला खतपाणी घालणे कधी बंद करणार?"
- डॉ. जयशंकर
यांचे उत्तर: डॉ.
जयशंकर यांनी या हेतूपुरस्सर विचारलेल्या प्रश्नाला अतिशय शांत, पण तितक्याच रोखठोक
आणि उपरोधिक शैलीत उत्तर दिले: "A terrorist country is asking me
that question. Come on." (एक दहशतवादी देश मला हा प्रश्न विचारत
आहे! कमाल आहे.)
- भारतीय मुत्सद्यांची
भूमिका: जयशंकर
यांच्या या चोख उत्तरानंतर संयुक्त राष्ट्रांतील भारताचे स्थायी प्रतिनिधी हरिश
पर्वतानेनी यांनी मध्यस्थी करत पत्रकाराला ठणकावले आणि परिस्थितीवर नियंत्रण
मिळवले: "You have heard your reply, loud and clear." (तुम्हाला
तुमचे उत्तर स्पष्ट शब्दांत मिळाले आहे.)
२. डॉ. जयशंकर यांनी हे उत्तर का आणि कसे दिले? (कूटनैतिक विश्लेषण)
डॉ.
जयशंकर यांच्या या एकाच वाक्याच्या उत्तरामागे भारतीय परराष्ट्र धोरणाची एक सुस्पष्ट
रणनीती आणि पार्श्वभूमी आहे:
- 'व्हिक्टिम
कार्ड' (Victim Card) उघड पाडणे:
पाकिस्तान आंतरराष्ट्रीय मंचावर नेहमी स्वतःला दहशतवादाचा बळी आणि भारत प्रायोजक
असल्याचे दाखवण्याचा प्रयत्न करतो. जयशंकर यांनी अवघ्या एका वाक्यात पाकिस्तानची
ही रणनीती निष्प्रभ केली.
- जागतिक प्रतिमेची
जाणीव करून देणे:
लष्कर-ए-तय्यबा, जैश-ए-मोहम्मद यांसारख्या आंतरराष्ट्रीय स्तरावर बंदी घातलेल्या
दहशतवादी संघटनांचे केंद्र, ओसामा बिन लादेनला दिलेला आश्रय आणि FATF च्या ग्रे-लिस्ट
मधील इतिहास यामुळे जागतिक पटलावर पाकिस्तानची ओळख "दहशतवादाचे केंद्र"
(Epicentre of Terrorism) अशीच आहे. त्यामुळे दहशतवादावर पाकिस्तानने भारताला
प्रश्न विचारणे हा एक मोठा विरोधाभास आहे, हेच जयशंकर यांनी दाखवून दिले.
- विचलित करण्याच्या
प्रयत्नांना आळा घालणे:
पाकिस्तानी मीडिया आणि मुत्सद्दी बहुधा बहुपक्षीय मंचांवर (UN/UNSC) भारताच्या
महत्त्वाच्या सत्रांना विचलित करण्यासाठी (distraction tactics) असे प्रश्न विचारतात.
दीर्घ स्पष्टीकरण देऊन त्या खोडसाळ प्रश्नाला महत्त्व देण्याऐवजी, जयशंकर यांनी
त्याला थेट फेटाळून लावले.
- भारताचे आक्रमक
'न्यू नॉर्मल' (New Normal):
पूर्वी भारत अशा आरोपांवर दीर्घ आणि बचावात्मक स्पष्टीकरणे द्यायचा. मात्र, सध्याच्या
भारतीय मुत्सद्देगिरीत (Diplomacy) जयशंकर यांची शैली "तशास तसे"
(Direct and Straightforward) उत्तर देण्याची आहे. त्यांनी कोणत्याही बचावात्मक
भूमिकेत न शिरता थेट पाकिस्तानच्या जागतिक प्रतिमेवरच आघात केला.
या
संपूर्ण घटनेतून भारताचे आंतरराष्ट्रीय मंचावरील वाढलेले नैतिक बळ आणि स्पष्ट मुत्सद्देगिरी
दिसून येते.
S
Jaishankar's Sharp Response to Pakistani Journalist at UN
हे
व्हिडिओ संयुक्त राष्ट्रांतील पत्रकार परिषदेदरम्यान परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर
यांनी पाकिस्तानी पत्रकाराच्या दहशतवादावरील खोडसाळ प्रश्नाला दिलेल्या रोखठोक आणि
थेट उत्तराचा प्रसंगात्मक संदर्भ दर्शवतो.
खालील मजकूर अधिक प्रवाही, वृत्तशैलीतील आणि प्रभावी मराठीत पुनर्लिखित केला आहे:
संयुक्त राष्ट्रांच्या (UN) मुख्यालयात भारताचे परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर यांनी आपल्या नेहमीच्या रोखठोक शैलीत पाकिस्तानची आंतरराष्ट्रीय मंचावर चांगलीच कोंडी केली होती.
दहशतवादाच्या मुद्द्यावरून भारतावर टीका करण्याच्या उद्देशाने एका पाकिस्तानी पत्रकाराने त्यांना प्रश्न विचारला, "भारत सरकार पाकिस्तानमध्ये दहशतवादाला खतपाणी घालणे कधी बंद करणार?"
या प्रश्नाला उत्तर देताना जयशंकर यांनी अवघ्या एका वाक्यात पत्रकाराची बोलती बंद केली. त्यांनी उपरोधिक शब्दांत प्रत्युत्तर दिले,
"मला हा प्रश्न एका दहशतवादाला आश्रय देणाऱ्या देशाच्या प्रतिनिधीकडून विचारला जात आहे, हेच आश्चर्यकारक आहे!"
जयशंकर यांच्या या रोखठोक उत्तरानंतर संयुक्त राष्ट्रांतील भारताचे स्थायी प्रतिनिधी हरिश पर्वतनेनी यांनी हस्तक्षेप करत संबंधित पत्रकाराला स्पष्ट शब्दांत सांगितले,
"तुम्हाला तुमच्या प्रश्नाचे उत्तर स्पष्टपणे मिळाले आहे."
या घटनेनंतर उपस्थितांमध्ये एकच चर्चा रंगली आणि जयशंकर यांच्या नेमक्या व तडफदार उत्तराची आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही मोठी दखल घेतली गेली.
No comments:
Post a Comment