भारतीय लष्कराच्या २०२५ च्या म्यानमारमधील गुप्त मोहिमेचा 'शौर्य चक्र'

 सात महिन्यांनंतर, भारतीय लष्कराच्या २०२५ च्या म्यानमारमधील गुप्त मोहिमेचा 'शौर्य चक्र' प्रशस्तीपत्रकातून पहिला अधिकृत खुलासा.

भारतीय लष्कराने जुलै २०२५ मध्ये भारत-म्यानमार सीमेवर एक सीमापार मोहीम (क्रॉस-बॉर्डर ऑपरेशन) राबवली होती. प्रजासत्ताक दिन २०२६ च्या पूर्वसंध्येला प्रसिद्ध करण्यात आलेल्या शौर्य चक्र प्रशस्तीपत्रकाद्वारे या गुप्त मोहिमेचा पहिला अधिकृत तपशील समोर आला आहे.

२१ पॅरा (स्पेशल फोर्सेस) चे लेफ्टनंट कर्नल घाडगे आदित्य श्रीकुमार यांना या 'प्रिसिजन स्ट्राईक'चे (अचूक हल्ला) नियोजन आणि प्रत्यक्ष नेतृत्व केल्याबद्दल शौर्य चक्राने सन्मानित करण्यात आले आहे. या मोहिमेत देशविरोधी घटकांचा एक 'किल्लेबंद तळ' उद्ध्वस्त करण्यात आला होता.

संरक्षण मंत्रालयाने जारी केलेल्या प्रशस्तीपत्रकानुसार, ही मोहीम ११ ते १३ जुलै २०२५ दरम्यान राबवण्यात आली. यामध्ये एका कुख्यात देशविरोधी संघटनेच्या वरिष्ठ नेत्यांसह नऊ सशस्त्र केडरचा खात्मा करण्यात आला, तर संघटनेचे अनेक सदस्य गंभीर जखमी झाले.

---

भारत-म्यानमार सीमेवरील मोहीम

या मोहिमेचा अधिकृत वृत्तांत पहिल्यांदाच प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. आतापर्यंत संरक्षण दलांनी या मोहिमेबाबत मौन पाळले होते. परेश बरुआ यांच्या नेतृत्वाखालील युनायटेड लिबरेशन फ्रंट ऑफ आसाम-इंडिपेंडेंट (ULFA-I) ने जेव्हा अनेक निवेदने प्रसिद्ध केली, तेव्हा ही बाब पहिल्यांदा उघड झाली. म्यानमारमधील त्यांच्या पूर्व मुख्यालयावर १३ जुलै २०२५ रोजी पहाटे भारतीय लष्कराने ड्रोनद्वारे हल्ला केल्याचा दावा त्यांनी केला होता.

त्यावेळी लष्कराने अशा कोणत्याही मोहिमेचा इन्कार केला होता. मात्र, यंदाच्या प्रजासत्ताक दिनाच्या पूर्वसंध्येला राष्ट्रपतींनी लष्करी कर्मचाऱ्यांच्या धाडसासाठी शौर्य आणि विशिष्ट सेवा पुरस्कारांना मंजुरी दिली. या यादीत लेफ्टनंट कर्नल श्रीकुमार यांना देशातील तिसऱ्या सर्वोच्च शांतताकालीन शौर्य पुरस्काराने—शौर्य चक्राने—सन्मानित करण्यात आले आहे.

गेल्या वर्षी या गुप्त मोहिमेच्या बातम्या येत असताना, १,६४३ किमी लांबीच्या भारत-म्यानमार सीमेचे रक्षण करणाऱ्या भारतीय लष्कराने आणि आसाम रायफल्सने शेजारील म्यानमारमध्ये कोणत्याही बॉम्बफेकीची माहिती नसल्याचे म्हटले होते.

---

काय होती ही मोहीम?

१३ जुलै २०२५ रोजी ULFA (I) ने दावा केला होता की, म्यानमारमधील त्यांच्या तळावर "वसाहतवादी व्यावसायिक दलांनी" केलेल्या क्षेपणास्त्र हल्ल्यात त्यांचे दोन सर्वोच्च कमांडर मारले गेले. ULFA (I) हा आसाममधील एकमेव असा कट्टरपंथी गट आहे ज्याने सरकारसोबत कोणताही शांतता करार केलेला नाही किंवा तो गट विसर्जित झालेला नाही.

आसामचे मुख्यमंत्री हिमंत बिस्वा सरमा यांनी त्यावेळी सांगितले होते की, आसाम पोलीस यात सामील नव्हते आणि राज्याच्या भूमीवरून कोणताही हल्ला झाला नाही.

यंदा जारी करण्यात आलेल्या शौर्य चक्र प्रशस्तीपत्रकात, संरक्षण मंत्रालयाने या मोहिमेच्या यशाचे श्रेय लेफ्टनंट कर्नल श्रीकुमार यांच्या अनुकरणीय नेतृत्व आणि धोरणात्मक चातुर्याला दिले आहे.

लेफ्टनंट कर्नल श्रीकुमार यांच्याबद्दल प्रशस्तीपत्रकात काय म्हटले आहे?

प्रशस्तीपत्रकानुसार, कर्नल श्रीकुमार यांनी या मोहिमेच्या नियोजनापासून अंमलबजावणीपर्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यांनी एक मजबूत गुप्तचर जाळे तयार केले, सैनिकांना मोहिमेसाठी विशेष प्रशिक्षण दिले आणि अत्यंत प्रतिकूल भूप्रदेशात स्वतः अनेक जोखमीच्या रेकी (तपासणी) मोहिमा राबवल्या. मोहिमेची गोपनीयता राखण्यासाठी त्यांनी कडक सुरक्षा प्रोटोकॉलची अंमलबजावणी केली आणि विविध लढाऊ तुकड्यांमध्ये समन्वय साधला.

---

यंदाचे शौर्य पुरस्कार

यंदा ७७ व्या प्रजासत्ताक दिनाच्या पूर्वसंध्येला राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी सशस्त्र दलातील ७० जवानांना शौर्य पुरस्कार मंजूर केले आहेत. यामध्ये:

• १ अशोक चक्र
• ३ कीर्ती चक्र
• १३ शौर्य चक्र (ज्यापैकी एक मरणोत्तर आहे)
• १ बार टू सेना मेडल
• ४४ सेना पदके
• ६ नौसेना पदके आणि २ वायुसेना पदके यांचा समावेश आहे.