चीनमधील सेंट्रल मिलिटरी कमिशन (CMC) चे उपाध्यक्ष झांग युक्सिया (Zhang Youxia) यांच्यावरील कारवाई ही केवळ एका लष्करी अधिकाऱ्यावरील कारवाई नसून, ती आधुनिक चीनच्या राजकीय इतिहासातील एक मोठा भूकंप आहे. शी जिनपिंग यांचे सर्वात जवळचे विश्वासू आणि 'बालपणीचे मित्र' म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या झांग युक्सिया यांच्यावर झालेली ही कारवाई चीनमधील सत्तासंघर्षाचे एक नवीन आणि अत्यंत धोकादायक वळण दर्शवते.
खाली या विषयाचे सखोल विश्लेषण करणारा लेख दिला आहे:
चीनमधील सत्तासंघर्ष आणि झांग युक्सिया प्रकरण: एक सखोल विश्लेषण
चीनच्या संरक्षण मंत्रालयाने २४ जानेवारी २०२६ रोजी दिलेली झांग युक्सिया यांच्या चौकशीची बातमी जागतिक राजकारणात चर्चेचा विषय ठरली आहे. शी जिनपिंग यांच्यानंतर पीपल्स लिबरेशन आर्मी (PLA) मधील सर्वात शक्तिशाली व्यक्ती म्हणून झांग युक्सिया यांच्याकडे पाहिले जात असे. मात्र, त्यांच्यावर लागलेले आरोप आणि सुरू झालेली चौकशी चीनमधील अंतर्गत अस्थिरतेची मोठी चिन्हे आहेत.
१. झांग युक्सिया: एक शक्तिशाली योद्धा आणि जिनपिंग यांचे 'खास'
झांग युक्सिया हे केवळ एक जनरल नव्हते, तर ते चीनच्या 'रेड सेकंड जनरेशन' (क्रांतिकारी नेत्यांची मुले) मधील एक प्रमुख चेहरा होते. त्यांचे वडील झांग झोंगक्सन हे शी जिनपिंग यांच्या वडिलांचे (शी झोंगक्सन) जवळचे मित्र होते. या कौटुंबिक संबंधांमुळेच जिनपिंग यांनी झांग यांना CMC चे उपाध्यक्ष म्हणून नियुक्त केले होते. १९७९ च्या व्हिएतनाम युद्धाचा अनुभव असलेले झांग हे लष्करातील अत्यंत अनुभवी आणि आदरणीय व्यक्ती होते.
२. गंभीर आरोप: अणु गुपिते आणि भ्रष्टाचार
अधिकृतपणे चीनने केवळ "शिस्त आणि कायद्याचे गंभीर उल्लंघन" असे म्हटले असले तरी, जागतिक माध्यमांमध्ये (उदा. WSJ) उमटलेले सूर अधिक भयानक आहेत.
- अणु
रहस्य लीक केल्याचा आरोप: चीनच्या नॅशनल न्यूक्लियर कॉर्पोरेशन (CNNC) च्या माजी प्रमुखांच्या चौकशीतून असे समोर आले आहे की, चीनच्या अण्वस्त्र कार्यक्रमातील काही अत्यंत गोपनीय माहिती अमेरिकेला पुरवण्यात आली. यात झांग युक्सिया यांची भूमिका संशयास्पद मानली जात आहे.
- रॉकेट
फोर्समधील भ्रष्टाचार: गेल्या काही वर्षांत चीनच्या रॉकेट फोर्समध्ये मोठ्या प्रमाणावर फेरबदल झाले आहेत. लष्करी उपकरणांची खरेदी आणि आधुनिकीकरणाच्या निधीमध्ये कोट्यवधी युआनचा भ्रष्टाचार झाल्याचा आरोप त्यांच्यावर आहे.
३. अंतर्गत कलह की रणनीती?
ही कारवाई केवळ भ्रष्टाचाराविरुद्ध नसून ती एका मोठ्या राजकीय रणनीतीचा भाग आहे:
- सत्ता
केंद्रीकरण:
शी जिनपिंग यांना आपल्या सत्तेला आव्हान देऊ शकणारा कोणताही पर्याय नको आहे. झांग युक्सिया यांचा लष्करातील वाढता प्रभाव जिनपिंग यांच्यासाठी धोक्याची घंटा ठरत होता. त्यांना हटवून जिनपिंग यांनी संदेश दिला आहे की, चीनमध्ये केवळ एकच सर्वोच्च सत्ता आहे.
- २०२७
ची तयारी: २०२७ मध्ये कम्युनिस्ट पार्टीची २१वी काँग्रेस होणार आहे. यापूर्वी लष्कर आणि पक्षातील सर्व विरोधकांना किंवा संभाव्य प्रतिस्पर्ध्यांना बाजूला सारणे हा जिनपिंग यांचा जुना पॅटर्न आहे.
- विश्वासार्हतेचे
संकट: जेव्हा तुमचे सर्वात जवळचे मित्रच गद्दारी करतात, तेव्हा यंत्रणेत भीतीचे वातावरण निर्माण होते. "नो ॲबसोल्युट फ्रेंड्स" (कोणीही कायमचा मित्र नाही) हे धोरण राबवून जिनपिंग यांनी संपूर्ण PLA ला दहशतीखाली ठेवले आहे.
४. लष्करी आधुनिकीकरण आणि तैवान प्रश्न
चीनला २०३५ पर्यंत जगातील सर्वात प्रगत लष्कर बनायचे आहे. मात्र, जर सर्वोच्च नेतृत्वामध्येच भ्रष्टाचार आणि अविश्वासाचे वातावरण असेल, तर युद्धाच्या वेळी हे लष्कर कसे लढणार?
- खरेदीमधील
घोटाळे:
क्षेपणास्त्रे आणि हायपरसोनिक शस्त्रास्त्रांच्या निर्मितीत निकृष्ट दर्जाचे साहित्य वापरल्याचे आरोप होत आहेत.
- युद्ध
सज्जतेवर परिणाम: झांग युक्सिया यांच्यासारख्या अनुभवी नेत्याला हटवल्यामुळे लष्करातील निर्णय घेण्याची प्रक्रिया मंदावू शकते. तैवानवर आक्रमण करण्याच्या चीनच्या योजनांना यामुळे खीळ बसू शकते, कारण अंतर्गत कलह मिटवल्याशिवाय बाह्य युद्ध करणे आत्मघातकी ठरेल.
५. जागतिक परिणाम आणि भारतासाठी अर्थ
चीनमधील या घडामोडींचा परिणाम भारतावरही होणार आहे.
- LAC वरील
स्थिती:
जर चीनमध्ये अंतर्गत अस्थिरता वाढली, तर लक्ष भरकटवण्यासाठी चीन सीमेवर कुरापती काढू शकतो.
- गुप्तचर
यंत्रणांचे
यश: जर अमेरिकेला खरोखरच अण्वस्त्र गुपिते मिळाली असतील, तर हे चीनच्या गुप्तचर यंत्रणेचे (MSS) मोठे अपयश आहे.
६. निष्कर्ष: एक एकाकी हुकूमशहा
झांग युक्सिया यांच्यावरील कारवाई हे सिद्ध करते की शी जिनपिंग आता कोणावरही विश्वास ठेवू शकत नाहीत. ज्यांनी त्यांना सत्तेवर बसवण्यास मदत केली, त्यांनाच ते आता बाजूला सारत आहेत. यामुळे चीनमध्ये 'शुद्धीकरण' (Purge) मोहीम तीव्र झाली आहे.
या कारवाईमुळे सध्या तरी जिनपिंग यांची सत्ता मजबूत दिसत असली तरी, लष्करातील वाढता असंतोष भविष्यात उठावाचे रूप घेऊ शकतो. २०२७ च्या पार्टी काँग्रेसपर्यंत चीनमध्ये असे अनेक धक्के बसण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
No comments:
Post a Comment