युद्धसंकटाच्या पार्श्वभूमीवर पंतप्रधान मोदींचे आवाहन

 

इंधन बचत, सोन्याची खरेदी कमी करा, ‘वर्क फ्रॉम होम’चा अवलंब करा; परकीय चलन वाचवण्यावर भर

जागतिक युद्धसदृश परिस्थिती, आखाती प्रदेशातील तणाव आणि होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील दीर्घकालीन अडथळ्यामुळे निर्माण झालेल्या ऊर्जा संकटाच्या पार्श्वभूमीवर पंतप्रधान Narendra Modi यांनी देशवासियांना इंधनाचा संयमी वापर करण्याचे आणि परकीय चलनाची बचत करण्यासाठी जीवनशैलीत बदल करण्याचे आवाहन केले आहे. हैदराबाद येथे झालेल्या एका कार्यक्रमात त्यांनी सार्वजनिक वाहतुकीचा वापर वाढवणे, ‘वर्क फ्रॉम होम’ला प्रोत्साहन देणे, अनावश्यक परदेश दौरे टाळणे आणि सोन्याची खरेदी मर्यादित ठेवणे यांसारख्या उपाययोजना सुचवल्या.

होर्मुझ सामुद्रधुनीवरील अडथळा जवळपास ७५ दिवसांपर्यंत कायम राहिल्यामुळे भारतासह अनेक देशांच्या ऊर्जा पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम झाला आहे. भारत आपल्या कच्च्या तेलाच्या जवळपास ९० टक्के गरजा आयातीद्वारे पूर्ण करतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती सातत्याने वाढत असून भारतीय तेल कंपन्यांवर मोठा आर्थिक ताण निर्माण झाला आहे. आतापर्यंत पेट्रोल-डिझेलच्या दरात वाढ टाळण्यात आली असली, तरी येत्या काही दिवसांत दरवाढ होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

परकीय चलन बचतीसाठी ‘राष्ट्रीय शिस्त’ आवश्यक

पंतप्रधान मोदी यांनी नागरिकांना पुढील एक वर्षासाठी अनावश्यक सोन्याची खरेदी टाळण्याचे आवाहन केले. भारतात सोन्या-चांदीची मोठ्या प्रमाणावर आयात होत असल्यामुळे व्यापार तूट वाढत असल्याचे त्यांनी नमूद केले. याशिवाय, महागडे परदेशी विवाहसमारंभ, पर्यटन आणि लक्झरी खर्च टाळल्यास देशाचे अब्जावधी डॉलरचे परकीय चलन वाचू शकते, असेही त्यांनी स्पष्ट केले.

कोविड काळात प्रभावी ठरलेल्या ‘वर्क फ्रॉम होम’ पद्धतीचा काही प्रमाणात पुनर्विचार करण्याचे आवाहन त्यांनी केले. त्यामुळे इंधन वापर कमी होईल, वाहतूक कोंडी कमी होईल आणि राष्ट्रीय स्तरावर ऊर्जा बचत साध्य होईल, असा त्यांचा विश्वास आहे.

रेल्वे वाहतूक, कार पूलिंग आणि ईव्ही वापरावर भर

पंतप्रधानांनी उद्योग क्षेत्रालाही इशारा देत शक्य तितक्या मालवाहतुकीसाठी रेल्वेचा वापर करण्याचा सल्ला दिला. वैयक्तिक स्तरावर नागरिकांनी अनावश्यक प्रवास टाळावा, कार पूलिंग करावे आणि इलेक्ट्रिक वाहनांचा वापर वाढवावा, असेही त्यांनी सांगितले.

त्यांनी सौरऊर्जेवर चालणारे पंप, इलेक्ट्रिक वाहने आणि ‘मेक इन इंडिया’ उत्पादनांना प्राधान्य देण्याचे आवाहन केले. टूथपेस्टसारख्या दैनंदिन वापराच्या वस्तूंमध्येही भारतीय पर्याय स्वीकारल्यास आयात खर्च कमी होऊ शकतो, असे त्यांनी नमूद केले.

खत संकट आणि नैसर्गिक शेतीकडे वळण्याचे आवाहन

युद्धपरिस्थितीमुळे खतांच्या जागतिक पुरवठ्यावरही परिणाम झाला आहे. या पार्श्वभूमीवर मोदी यांनी शेतकऱ्यांना रासायनिक खतांचा वापर अर्ध्यावर आणण्याचा आणि शक्य त्या ठिकाणी नैसर्गिक शेतीचा अवलंब करण्याचा सल्ला दिला.

त्यांनी सांगितले की, जगातील अनेक देशांमध्ये युरियाची एक पिशवी सुमारे ३,००० रुपयांना मिळते, मात्र भारत सरकार ती शेतकऱ्यांना केवळ ३०० रुपयांत उपलब्ध करून देत आहे. त्यामुळे संसाधनांचा जबाबदारीने वापर करणे ही प्रत्येक नागरिकाची राष्ट्रीय जबाबदारी असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.

स्वयंपाकाच्या तेलाचा वापर कमी करण्याचे आवाहन

मोदी यांनी स्वयंपाकाच्या तेलाचा वापर ५० टक्क्यांनी कमी करण्याचाही सल्ला दिला. यामुळे केवळ आयात खर्च कमी होणार नाही, तर नागरिकांचे आरोग्यही सुधारेल, असे त्यांनी नमूद केले. भारत मोठ्या प्रमाणावर खाद्यतेलाची आयात करत असल्याने या क्षेत्रातही परकीय चलनाचा मोठा खर्च होतो.

युद्धकाळातील ‘आर्थिक राष्ट्रवाद’

पंतप्रधान मोदी यांनी आपल्या भाषणात देशभक्तीची भावना जागृत करत सांगितले की, राष्ट्रसेवा म्हणजे केवळ सीमांवर लढणे नाही, तर कठीण काळात जबाबदारीने जगणे आणि देशहिताला प्राधान्य देणे हेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. जागतिक संघर्ष, पुरवठा साखळीतील अडथळे आणि वाढती महागाई यांचा सामना करण्यासाठी संपूर्ण देशाने सामूहिक सहभाग नोंदवण्याची आवश्यकता असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले