Total Pageviews

Tuesday, 21 November 2017

Classical Insults of Olden Era.-RAVI MAHAJAN


 
These glorious insults are from an era when cleverness with words was still valued, before a great proportion of insults became 4-letter words.

1. The exchange between Churchill & Lady Astor: She said, "If you were my husband I'd give you poison," and he said, "If you were my wife, I'd drink it."
2. A member of Parliament to Disraeli: "Sir, you will either die on the gallows or of some unspeakable disease." "That depends, Sir," said Disraeli, "whether I embrace your policies or your mistress."
3. "He has all the virtues I dislike and none of the vices I admire." -- Winston Churchill
4. "A modest little person, with much to be modest about." -- Winston Churchill
5. "I have never killed a man, but I have read many obituaries with great pleasure." -- Clarence Darrow
6. "He has never been known to use a word that might send a reader to the dictionary." -- William Faulkner (about Ernest Hemingway).

"Poor Faulkner. Does he really think big emotions come from big words?" -- Ernest Hemingway (about William Faulkner)
7. "Thank you for sending me a copy of your book; I'll waste no time reading it." -- Moses Hadas
8. "I didn't attend the funeral, but I sent a nice letter saying I approved of it." --Mark Twain
9. "He has no enemies, but is intensely disliked by his friends." -- Oscar Wilde
10. "I am enclosing two tickets to the FIRST NIGHT of my new play; bring a friend... if you have one." -- George Bernard Shaw to Winston Churchill


"Cannot possibly attend first night, will attend second... if there is one." -- Winston Churchill, in response.
11. "I feel so miserable without you; it's almost like having you here." -- Stephen Bishop
12. "He is a self-made man and worships his creator." -- John Bright
13. "I've just learned about his illness. Let's hope it's nothing trivial." -- Irvin S. Cobb
14. "He is not only dull himself, he is the cause of dullness in others." -- Samuel Johnson
15. "There's nothing wrong with you that reincarnation won't cure." -- Jack E. Leonard
16. "They never open their mouths without subtracting from the sum of human knowledge." -- Thomas Brackett Reed
17. "In order to avoid being called a flirt, she always yielded easily." -- Charles, Count Talleyrand
18. "He loves nature in spite of what it did to him." -- Forrest Tucker
19. "Why do you sit there looking like an envelope without any address on it?" -- Mark Twain
20. "Some cause happiness wherever they go; others, whenever they go." -- Oscar Wilde
21. "He uses statistics as a drunken man uses lamp-posts... for support rather than illumination." -- Andrew Lang (1844-1912)
22. "He has Van Gogh's ear for music.." -- Billy Wilder
23. "I've had a perfectly wonderful evening. But this wasn't it." -- Groucho Marx

Monday, 20 November 2017

‘इसिस’ची पहिली धडक



श्रीनगरमधील जाकुरा येथील हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारून ‘इसिसने हिंदुस्थानसाठी धोक्याचीपहिली घंटा वाजवली आहेहिंदुस्थानी सुरक्षा दलांच्या धडक कारवाईत जम्मूकश्मीरमध्ये वर्षभरात शेदीडशे दहशतवादी मारले गेल्याचा आणि तेथील दहशतवादी कारवाया कमी झाल्याचा दावा सरकारतर्फेकेला जात आहेअशा वेळी जाकुरा येथील हल्ला ‘इसिसने हिंदुस्थानला दिलेली पहिली धडक ठरणारअसेल तर हे ‘भूत’ वेळीच बाटलीबंद करणे आवश्यक ठरेल.
अखेर ‘इसिस’च्या संकटाने जम्मू-कश्मीरला ‘धडक’ दिली आहे. श्रीनगरच्या जाकुरा येथे गेल्या शुक्रवारी झालेला दहशतवादी हल्ला आपणच केल्याचे ‘इसिस’ने जाहीर केले आहे. ‘एहमाक’ या आपल्या न्यूज एजन्सीच्या संकेतस्थळावर एक पोस्ट टाकून इसिसने या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारली आहे. जाकुरा येथील पोलीस ठाण्यावर झालेल्या हल्ल्यात एक पोलीस उपनिरीक्षक शहीद झाला होता, तर एका दहशतवाद्याला ठार करण्यात आले होते. या दहशतवाद्याने इसिसचा लोगो असलेला काळय़ा रंगाचा टी शर्ट घातला होता. अर्थात तेवढय़ावरून हा हल्ला इसिसने केला असा निष्कर्ष काढणे चुकीचे ठरले असते. मात्र आता ‘इसिस’ने स्वतः या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारल्याने इसिसचा हिंदुस्थानातील पहिला हल्ला म्हणून त्याची नोंद होण्याची शक्यता आहे. म्हणजे कालपर्यंत जी फक्त भीती किंवा धमकी समजली जात होती ती आता प्रत्यक्षात उतरली आहे असेच म्हणावे लागेल. मागील तीन-चार वर्षांपासून ‘इसिस’सारख्या भयंकर आणि क्रूर दहशतवादी संघटनेचे संकट हिंदुस्थानवर घोंघावत असल्याचे सांगितले जात होते. तशा धमक्याही दिल्या जात होत्या. ‘इसिस’चे झेंडे
जम्मूकश्मीरमध्ये
अधूनमधून फडकताना दिसत होते. चार महिन्यांपूर्वी पुलवामा जिल्ह्यातील एका महाविद्यालयात विद्यार्थ्यांनी इसिसचे झेंडे फडकविले होते आणि हिंदुस्थानी लष्कराकडून खात्मा झालेल्या बुरहान वाणी या खतरनाक दहशतवाद्याचे पोस्टर झळकविले होते. हिंदुस्थानात होणारा कुंभमेळा आणि केरळमध्ये होणाऱ्या थ्रिसूर पुरम येथील धार्मिक उत्सवात युरोप-अमेरिकेप्रमाणे मोठा रक्तपात घडवू आणि तेथील अन्नात विष मिसळून शेकडो लोकांचे बळी घेऊ अशी धमकी इसिसने गेल्याच आठवडय़ात दिली होती. या धमकीचे शब्द हवेत विरत नाहीत तोच आता शुक्रवारचा जाकुरा येथील दहशतवादी हल्ला आपणच केल्याचे इसिसने अधिकृतपणे जाहीर केले आहे. इसिसचे म्हणणे गृहीत धरले तर या संघटनेचे दहशतवादी जम्मू-कश्मीरमध्ये घुसल्याचा हा पुरावाच आहे. कुंभमेळय़ात घातपात घडविण्याची धमकी देणारी ऑडिओ क्लिप आणि जाकुरा येथील हल्ला केल्याची कबुली यांची सत्यता सुरक्षा यंत्रणा तपासतीलच, पण ‘इसिस’सारखी संघटना जेव्हा एखाद्या हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारते तेव्हा हिंदुस्थानसाठी ती नक्कीच धोक्याची घंटा ठरते. ‘इसिस’च्या
ट्रक टेररिझमने
युरोप-अमेरिकेसारख्या देशांची अत्यंत कडेकोट सुरक्षा आणि गुप्तचर यंत्रणा भेदून सामूहिक रक्तपात घडवला आहे. तोच ट्रक टेररिझम आपल्या देशात त्यापेक्षा भयंकर हल्ला सहज घडवून आणू शकतो. कारण आपल्या देशात सतत कुठला तरी सण-उत्सव, धार्मिक महोत्सव, कुंभमेळा, धार्मिक यात्रा होत असतात. त्यात शेकडो-हजारो भाविक सहभागी होत असतात. शिवाय गर्दीचे व्यवस्थापन, सार्वजनिक शिस्त, खबरदारीचे उपाय, दुर्घटना घडलीच तर त्यानंतरचे आपत्ती व्यवस्थापन याबाबतीत तसा सगळाच आनंदीआनंद असतो. त्यामुळेच चेंगराचेंगरीसारख्या दुर्घटना घडून शे-दोनशे बळी जातच असतात. या सर्व पार्श्वभूमीवर इसिसच्या धमकीकडे पाहायला हवे. श्रीनगरमधील जाकुरा येथील हल्ल्याची जबाबदारी स्वीकारून ‘इसिस’ने हिंदुस्थानसाठी धोक्याची पहिली घंटा वाजवली आहे. हिंदुस्थानी सुरक्षा दलांच्या धडक कारवाईत जम्मू-कश्मीरमध्ये वर्षभरात शे-दीडशे दहशतवादी मारले गेल्याचा आणि तेथील दहशतवादी कारवाया कमी झाल्याचा दावा सरकारतर्फे केला जात आहे. अशा वेळी जाकुरा येथील हल्ला ‘इसिस’ने हिंदुस्थानला दिलेली पहिली धडक ठरणार असेल तर हे ‘भूत’ वेळीच बाटलीबंद करणे आवश्यक ठरेल

यंदाच्या वर्षी आजच्या तारखेपर्यंत सुमारे १९० अतिरेक्यांचा खात्मा करण्यात आला आहे. यात ११० हे विदेशी, प्रामुख्याने पाकिस्तानी होते, तर ८० हे स्थानिक अतिरेकी होते.

जम्मू-काश्मीरमधील बांदीपुरा जिल्ह्यात शनिवारी सुरक्षा दलांच्या संयुक्त कारवाईत सहा कुख्यात अतिरेक्यांना ठार मारण्यात यश आले. एकाच कारवाईत सहा दहशतवादी मारले जाणे, हे आतापर्यंतचे मोठे यश आहे. या कारवाईत आमच्या वायुसेनेचा गरुड कमांडो शहीद झाला. या व्यापक कारवाईत लष्कर-ए-तोयबाचा नेता जकी उर रहमान लखवी याचा पुतण्याही मारला गेल्याचे सुरक्षा दलांनी म्हटले आहे. मागे हाफीज सईद याच्या भाच्यालाही यमसदनी पाठविण्यात आले होते. अतिरेक्यांच्या वाढत्या कारवाया आणि सुरक्षा दलांवरील तुफान दगडफेक थांबविण्यासाठी गतवर्षी ‘ऑपरेशन वॉश आऊट’ राबविण्याचा निर्णय घेण्यात येऊन २५४ अतिरेक्यांची यादी तयार करण्यात आली होती. त्या मोहिमेला गेल्या दोन वर्षांत चांगलेच यश मिळाले आहे.

लेफ्टनंट जनरल जे. एस. संधू यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, यंदाच्या वर्षी आजच्या तारखेपर्यंत सुमारे १९० अतिरेक्यांचा खात्मा करण्यात आला आहे. यात ११० हे विदेशी, प्रामुख्याने पाकिस्तानी होते, तर ८० हे स्थानिक अतिरेकी होते. यात घुसखोरी करणार्‍या ६६ पाकिस्तानीअतिरेक्यांचाही समावेश आहे. बांदीपुरातील हाजीन भाग हा अतिरेक्यांचा लपण्यासाठी अड्डाच बनला होता. त्यामुळे या भागात प्रामुख्याने अनेक मोहिमा राबविण्यात आल्या. त्यात आम्हाला चांगले यश आले आहे. या संयुक्त कारवाईत लष्कराचा स्पेशल ऑपरेशन ग्रुप, जम्मू-काश्मीर पोलिस, केंद्रीय राखीव सुरक्षा दलाची संपूर्ण बटालियन, राष्ट्रीय रायफल्स आणि वायुसेनचे कमांडो अशा विविध सुरक्षा घटकांचा या मोहिमेत समावेश करण्यात आला. आमच्या गुप्तवार्ता विभागाचाही यात मोठा सहभाग आहे. जो भाग अतिरेक्यांनी लपण्यासाठी निवडला आहे, त्या भागात दैनंदिन शोधमोहिमा हाती घेणे ही आमची योजना आहे. शनिवारच्या घटनेत आम्हाला अगदी अचूक माहिती मिळाली आणि आम्ही हाचीनला त्रिस्तरीय वेढा घातला. त्यामुळे अतिरेक्यांना पळून जाणे शक्यच झाले नाही. या अतिरेक्यांनी मग सुरक्षा दलांवर गोळीबार सुरू केला आणि मग सारी सुरक्षा दले अतिरेक्यांवर तुटून पडली. गोळ्यांचा अक्षरश: पाऊस पडला. हे सहाही अतिरेकी या वेढ्यात सापडले आणि त्यांचा खात्मा करण्यात आला. लष्कराच्या संयुक्त मोहिमेमुळे स्थानिक लोकांना बराच दिलासा मिळाला आहे. अतिरेक्यांची ही अचूक माहिती कशी मिळाली, याची माहिती जम्मू-काश्मीर पोलिस दलाचे पोलिस महानिरीक्षक मुनीर खान यांनी देताना म्हटले आहे की, बांदीपुरा भागात अतिरेक्यांनी गेल्या काही दिवसात उच्छाद मांडला होता. कुणाच्याही घरात घुसणे, त्यांना दमदाटी करणे आणि धमक्या देणे यामुळे लोक हैराण झाले होते. काही दिवसांपूर्वी अतिरेक्यांनी एका इसमाला, तो पोलिसांचा खबर्‍या असल्याच्या संयशावरून त्याचे डोके छाटून टाकले होते. दुसर्‍या घटनेत एकाच कुटुंबातील दोन लोकांची यांनी हत्या केली होती. आता लोकच आम्हाला सूचना देत आहेत. पण, काही लोक हे अजूनही अतिरेक्यांना संरक्षण देत आहेत. बांदीपुराच्या घटनेत लष्कराने चांदरगीर खेड्यात संयुक्त कारवाई सुरू केली, तेव्हा काही लोकांनी दगडफेक सुरू केली. पण, तिहेरी वेढा असल्याने त्यांची दगडफेक तत्काण निष्प्रभ करण्यात आली. सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे लोकांकडून सुरक्षा दलांना होणारी मदत. त्यासाठी लष्कराने एक योजना तयार केली आहे. या योजनेनुसार स्थानिक लोकांना भयमुक्त करणे, त्यांना दिलासा देणे, त्यांचे समुपदेशन करणे, युवकांसाठी विविध योजना आखणे, त्यांना लष्करात, पोलिसांत जाण्यासाठी प्रवृत्त करणे, त्यासाठी प्रशिक्षण वर्ग घेणे, सामूहिक कार्यक्रम आखणे आदी बाबींचा यात समावेश आहे.

आता अशा कार्यक्रमात स्थानिक जनता मोठ्या प्रमाणात उपस्थित राहात आहे, ही समाधानाची बाब आहे. हे यश मिळण्यामागे महत्त्वाचे कारण, स्थानिक जनतेने दिलेल्या सूचना हेही आहे. अतिरेकी प्रभावित क्षेत्रात गुप्तवार्तांचे मोठे जाळेही पसरविण्यात आले आहे. असे सर्व घटक एकत्र आल्याने अतिरेक्यांचा मोठ्या संख्येत खात्मा होण्यात आम्हाला दिवसेंदिवस यश प्राप्त होत आहे. तो दिवस दूर नाही, जेव्हा खोर्‍यात एकही अतिरेकी असेल. काश्मीर खोर्‍यात अतिरेक्यांच्या वाढत्या कारवाया आणि दगडफेकीच्या घटनांमुळे तेथील पर्यटनाच्या रोजगारासह सर्वच छोट्या-मोठ्या उद्योगांवर परिणाम झाला आहे. कारण, एखाद्या भागात हाताबाहेर स्थिती गेली की, तेथे कर्फ्यू लावला जायचा. यामुळे स्थानिक लोकही खूपच कंटाळले होते. एकदाची ही समस्या सुटावी आणि पुन्हा काश्मीरमध्ये पर्यटनाचा व्यवसाय फुलावा, असे सर्वांनाच मनोमन वाटत आहे. सुरक्षा दलांच्या या संयुक्त कारवाईमुळे पाकिस्तान बावचळला आहे. फारुख अब्दुल्लासारख्यांना आता पाकिस्तानचा कळवळा येऊ लागला आहे. बांदीपुराच्या घटनेनंतर लगेच पाकिस्तानने डीजीएमओ (मिलिटरी ऑपरेशन्स महासंचालक) स्तरीय वार्तेचा संदेश पाठविला. ती बैठक झालीही. पण, भारताला चांगले उमजले आहे की, अशा बैठकींनी काहीही साध्य होण्यासारखे नाही. त्यामुळे संयुक्त कारवाई सुरूच आहे. पाकिस्तान अतिरेक्यांना तर पाठवितो, पण ते कारवाईत मारले गेले तर त्यांचे मृतदेह नेत नाही. कारण असे केेले तर आधीच झालेल्या जागतिक बदनामीत भर पडेल. त्यामुळे या प्रेतांना जाळून टाकण्याची एक कल्पना मागे समोर आली होती. पण, त्यावर अद्याप अंमल व्हायचा आहे. एकूणच खोर्‍यातील अतिरेक्यांना वॉश आऊट करण्याच्या मोहिमेला मोठे यश मिळाले असेच म्हणावे लागेल. पण, यासोबतच दुसरा मोठा धोका समोर ठाकला आहे. तो आहे, इसिसचा! बांदीपुराची घटना घडण्याच्या एक दिवस आधी श्रीनगरमधील चाकूरा पोलिस ठाण्यावर अतिरेक्यांनी हल्ला केला होता. त्यात एक अतिरेकी मारला गेला व एक उपनिरीक्षक शहीद झाला होता. या हल्ल्याची जबाबदारी इसिसने घेतली आहे. सुरक्षा दलांनी इसिसवर खास लक्ष ठेवण्यासाठी आपल्या सर्व यंत्रणा कार्यरत करून इसिस आणि अतिरेक्यांचे फोन टॅप करण्याची मोहीम हाती घेतली आहे. मागे दगडफेक करणार्‍यांमध्ये काही युवक हे इसिसचा झेंडा फडकावीत होते, हे आपण पाहिलेच. आता त्यांनीही प्रत्यक्ष हल्ले करायला सुरुवात केली आहे. इसिसने काही अतिरेकी संघटनांना हाती घेतले आहे व त्यामार्फत आपली उपस्थिती इसिस सध्या दर्शवीत आहे. सध्या हे प्रमाण अल्प असले तरी पुढे वाढणारच नाही, हे सांगणे कठीण आहे. आतापासूनच आमच्या सुरक्षा दलांना सतर्क राहावे लागणार आहे. एकीकडे सातत्याने पाकिस्तान सीमेवर युद्धबंदी नियमांचे सर्रास उल्लंघन करून गोळीबार करीत आहे. त्यालाही चोख प्रत्युत्तर दिले जात आहे. अतिरेक्यांच्या खात्म्यासाठी मोहीम राबविली जात आहे. तिसरा धोका इसिसचा आहे. त्यामुळे सुरक्षा दलांवर आगामी काळात मोठी जबाबदारी आहे. तूर्त, बांदीपुरातील यशासाठी आमच्या समस्त सुरक्षा दलांचे अभिनंदन! 

एल्फिस्टन येथील पूल सैन्यदल बांधणार हि बातमी जेव्हा कळली तेव्हा एक जुनी घटना आठवली

एल्फिस्टन येथील पूल सैन्यदल बांधणार हि बातमी जेव्हा कळली तेव्हा एक जुनी घटना आठवली. फेसबुक , व्हाट्सअँप काय इंटरनेट चा पण मागमूस नव्हता. पण घटना अगदी माझ्या माहीतीतील, पाली(सुधागड) येथे राहणाऱ्या शिक्षण महर्षी दादासाहेब लिमये यांच्या बाबतीत घडलेली.
स्व.दादासाहेब लिमये म्हणजे शिक्षणाला वाहून घेतलेले व्यक्तिमत्व, आश्रम शाळा, सुधागड एजुकेशन चे संस्थापक आणि त्या बरोबर खेळाची प्रचंड आवड. 
पाली-सुधागड येथे असणाऱ्या वडेर हायस्कुल ला मैदान नव्हतं, शाळेच्या मागे उंच टेकडी ,मैदान नाही हि गोष्ट दादांच्या मनाला सलत होती. त्याच सुमारास त्यांना समजले कि तत्कालीन सैन्यदलाचे प्रमुख, जनरल अरुणकुमार वैद्य हे अलिबागशी संबधित आहेत. दादांनी वैद्यासाहेबांना १५ पैशाचे पोस्टकार्ड टाकलं आणि ह्या बाबत मदत करायची विनंती केली. "लिमये" असल्याने हा पण विचार केला होता गेले तर काय १५च पैसे फुकट जातील. काही दिवस गेले आणि अचानक पाली येथे काही सैनिकी अधिकारी हजर झाले. लोकांकडे दादासाहेब लिमयांची चौकशी केली आणि लोकांनी त्यांना दादांच्या घरी आणून सोडलं. अधिकाऱ्यांनी पत्राची चौकशी केली आणि पत्र दादानीच लिहिल्याची खात्री करून घेतली. त्यानंतर त्यांनी दादासाहेबांना नक्की कुठे मैदान करून हवं आणि किती मोठं मैदान हवं हे दाखवायला सांगितलं. पाहणी करून हि मंडळी निघून गेली परत काही दिवस काहीच हालचाल नव्हती आणि अचानक एक दिवस मोठ्या बुलडोझर आणि अन्य सामग्री सह सैनिकी ताफा पालीत दाखल झाला. अनेक दिवसाच्या मेहनती नंतर वडेर हायस्कुल ला एक मोठं खेळच मैदान मिळालं. मैदान इतकं मोठं आहे कि आरामात हेलिकॉप्टर उतरू शकेल. दादासाहेबांनी सैनिकांना जेवण खाणाची व्यवस्था करत असल्याचे सांगितल्यावर त्यालाही अधिकाऱ्यांनी नम्र पणाने नकार दिला आणि सर्व शिधा सामुग्री त्यांच्या कडे असल्याचे सांगितले. 
हि सगळी घटना दादानी स्वतः मला त्याच मैदानात उभं राहून सांगितली होती. एखाद्या ध्येयाने प्रेरित असणारी मंडळी काय करू शकतात ह्याचे हे उत्तम उदाहरण आहे आणि त्याच बरोबर अरुणकुमार वैद्य ह्याची पण कमाल वाटते कि केवळ १५ पैशाच्या पत्रावर केलेल्या विनंतीही देखील त्यांनी दाखल घेतली. 
माझ्या मनावर कायमचा कोरून ठेवलेला हा एक प्रसंग.

*( टेंडर नाही, फायली सरकवा सरकवी नाही, सब स्टॅंडर्ड मटेरियल नाही, कमिशन नाही, हप्ता नाही याच गोष्टींचं आर्मीने ब्रिज बांधायच्या कामाला विरोध करणाऱ्यांना दुःख आहे!! त्यांच्या नवं कमाईच्या अपेक्षांचा भंग झालाय. ब्रिज बांधून कमावू या अपेक्षेने लाळ गाळणार्याना तीच लाळ गिळून कोरडा पडलेला घसा ओला करायची वेळ आली. विरोध केला नाही तरच नवल!  ).*                                 (पाली ग्रामस्थ संपादित )

Sunday, 19 November 2017

In 24 Episodes, Ravish Kumar Has Exposed The Failures Of Our Education System

When India’s former President Dr APJ Abdul Kalam, drew ‘Vision 2020’, he was largely dependent on the majority of the age group that our country has – the youth.
At this particular point, India has the highest youth population in entire world. When the debate about India still not making it big worldwide comes across, we conveniently ignore this age group.
2020 is almost around the corner and we probably aren’t even getting where Dr Kalam wanted us to be. Where did it actually go wrong? What are the reasons behind us not progressing despite having the highest youth population?
It seems like nobody has the time to give attention to an important issue like this. Our news channels are busy with Honeypreet, Taj Mahal, Gujarat elections and what not. However, amidst diminishing hope from Indian journalism, Ravish Kumar just finished a series that provides some clarity on the question I’ve asked above.
No matter how much criticism Ravish has been subjected to for being a vocal critic of the establishment, he comes back with more power.
University Series’ was aired on NDTV in 24 episodes during prime time and raised some necessary questions. No matter what political views you carry or party you support, this series is for you. This is for every single young person in the country who is going to university or is about to join any university. It’s also for those who are thinking of taking teaching as a profession. Here are some of the important questions that Ravish’s ‘University Series’ raised:

Why Are Enough Teachers Not Appointed In Major Universities?

Imagine that you get admitted to an engineering college. Once you get admission, you come to know that your college doesn’t have teachers for the number of subjects. How will you study those subjects? How will you end up being a good engineer?
Majority of the universities and educational institutions does not even have half of the teachers that they actually require. Teachers for essential subjects like chemistry, maths and many more are not available. Universities do not even bother to hire teachers. The posts remain empty for years.
So many students complete their graduation without any teachers for such important subjects. How do you expect these students to get jobs if they don’t even have the knowledge of basic subjects? Who is responsible for their unemployment?

Why Labs And Libraries Are Such A Mess

Labs are where you get practically trained for the industry. You apply what you learn in the lab. But a majority of the institutions does not have labs. And those that do, don’t have the necessary equipment. Institutions that have both, have no teachers to tell students how to perform the practical.
Books remain to be the only medium to study when your education system is in splits. But wait, here’s one more mind boggling twist – many universities don’t even have libraries for students to read in. Those that do have libraries are often not well maintained. Where do you think students will study?

Why Are Buildings Being Built If They’re Not Supposed To Be Used?

A large number of colleges have built new buildings for new courses. However, neither did the courses start, nor the buildings were ever used. The newly constructed buildings are now covered with grass.
Why so much of the public fund was wasted to build these buildings if they weren’t supposed to be used in first place?

Lack Of Training And Placement

When the universities have no teachers to teach important subjects, how do we expect them to have training and placement cells? Which company would like to hire students who don’t even have the basic idea of subjects and have zero practical knowledge?
Also some of the students who graduate from these colleges, apply to become teachers in these institutes. They keep filling various forms but the institutes never hire them. Some of the institutions have posted circulars of vacancy 3-4 years ago, but nobody’s been hired till now.
All the 24 episodes were an outstanding piece of reporting. The reason for why our country isn’t progressing ahead is the unemployment of the youth. And for the unemployment of our youth, these universities and institutions are responsible. We are producing graduates with zero knowledge.
Kudos to Ravish Kumar and his team for this amazing effort. Unfortunately, I think there are very minimal chances that this series would bring any change since our education system has been unmoved till now. But before you decide to troll Ravish Kumar, think about why you’re sitting here jobless. It’s the system that has made you sit and troll others. Do not fall for them. Your future is being destroyed. Appreciate the efforts of people like Ravish Kumar, because none of the nationalist channels have talked about this problem.

-- 

Saturday, 18 November 2017

गोपीचंदनी श्रीकांतला दुहेरीकडून एकेरीकडे वळवत नेलं. तेव्हा गोपीचंद अकॅडमीतील तीन तारे होते : सायना, कश्यप व सिंधू.

गोपीचंदनी श्रीकांतला दुहेरीकडून एकेरीकडे वळवत नेलं. तेव्हा गोपीचंद अकॅडमीतील तीन तारे होते : सायना, कश्यप व सिंधू. २००७ च्या मोसमात थायलंडच्या बुनसाक पोनसानवर त्यानं मात केली अन् त्याची दखल घेतली जाऊ लागली. त्यानंतर सात वर्षांनी पाचदा जगज्जेतेपद पटकावणाऱ्या लिन डॅनला त्यानं पराभवाचा धक्का दिला. पण त्यापाठोपाठ ९ स्पर्धांत तो पहिल्याच फेरीत बादही झाला. पण त्याची काळजी गुरू गोपीचंदना.

असाच एक दिवस बहुधा सेवाग्राममधला. छोट्या-मोठ्या जमीनदारांनी आपल्याकडील काही जमीन आपणहून समाजाला परत करावी, असे शांततामय क्रांतीचे, भूदानाचे आवाहन करणारे आचार्य विनोबा भावे मौनव्रतात गेलेले होते. कोणी तरी सेवक- सहायकाने त्यांच्या कानी निरोप दिला की, नंदू नाटेकर आलेले आहेत. व्रतस्थ विनोबांच्या चेहऱ्यावर स्मितहास्य फुलले : नंदू नाटेकर आले आहेत? ‘जय बॅडमिंटन’ असा प्रतिसाद त्यांनी लगेच दिला.
सुमारे १९५२ ते १९६६ असा दीड दशकाचा तो जमाना होता नंदू नाटेकरांचा. देविंदर मोहन अस्ताला जात होते. हेन्री फरेरा. जॉर्ज लुईस, त्रिलोकनाथ सेठ, अमृतलाल दिवाण, चावला, दिनेश खन्ना, दत्ता धोंगडे, सुदेश गोयल अन् गजानन हेम्माडी-मनोज गुहा, घोष बंधू, मनोहर बोपर्डीकर, बाळा उल्लाळ, दत्ता मुगवे, विक्रम भट आदी एकेरी-दुहेरीतील नामवंत बॅडमिंटनपटू त्या जमान्याचे प्रमुख मानकरी. पण त्यांचा केंद्रबिंदू नंदू नाटेकरच. सहा-सहादा एकेरीचे-दुहेरीचे राष्ट्रीय जेतेपद, तीन-चारदा एकेरी-दुहेरी जेतेपद. त्या जमान्यात वैयक्तिकरीत्या परदेशी दौऱ्यांची संधी अपवादात्मकच. मिळणाऱ्या संधीचं सोनं केलं होतं नंदू नाटेकरांच्या प्रेक्षणीय खेळानं अन्् सुसंस्कृत वागण्या-बोलण्यानं. म्हणूनच नाटेकर रूढ झालं होतं, नाटेकर म्हणजे बॅडमिंटन, चालतं-बोलतं फिरतं बॅडमिंटन!

विनोबाजींच्या त्या उत्स्फूर्त दोन शब्दांची आठवण कुणी चाहत्यानं करून दिली की आजही वयाच्या ८४ व्या वर्षी, चिरतरुण नाटेकरांचा चेहरा उजळून निघतो. किमान शब्दांत ते चाहत्यांचे ऋण नम्रतेने स्वीकारतात. “यापेक्षा या खेळानं आणखी काय द्यायला हवं?”

बॅडमिंटनचा खेळ, नाटेकरांनंतर असाच जोडला गेला, बंगळुरातील प्रकाश पदुकोणशी. आजची युवा पिढी प्रकाशचं नाव, त्याच्या कलावंत मुलीशी, दीपिका पदुकोणशी जोडणं पसंत करील. तो असेल काळाचा महिमा. पण नंदूइतकेच प्रेक्षकांना मंत्रमुग्ध करणारे नंदूइतकेच देखणे व सुसंस्कृत अन् नंदूपेक्षाही फिट अन् नंदूंना न मिळालेल्या वैयक्तिक परदेशी स्पर्धा-सहभागाचे चीज करणारे प्रकाश आहेत. ऑल इंग्लंड विजेते, जागतिक स्पर्धा अजिंक्यपद अन् काही वर्षे जगातील अव्वल तिघांत स्थान टिकवून धरणारे बुजुर्ग. तसेच निवृत्तीनंतर प्रकाश अकॅडमीचा उपक्रम भारतात प्रथमच सुरू करणारे प्रकाश पदुकोण. मला खात्री वाटते की, रसिक विनोबाजींनीही त्यांचा नामोल्लेख होताक्षणी,‘जय बॅडमिंटन!’ असाच प्रतिसाद दिला असता.

मला असंही वाटतं की, ऑल इंडिया विजेते खेळाडू अन् त्यापेक्षाही आदर्शवत अॅकॅडमी चालवणारे गुरु पुल्लेला गोपीचंद हेही नाटेकर-पदुकोण यांचे वारसदार म्हणून, ‘जय बॅडमिंटन!’ प्रतिसादास पात्र ठरतील. अन् या त्रिमूर्तीनंतर गोपीचंद यांचा चेला किदम्बी श्रीकांत हाही (आशा करूया की, येत्या सात-आठ वर्षांतील झगमगत्या कारकीर्दीनंतर) असाच प्रतिसाद मिळवेल.

श्रीकांतचं भाग्य थोर असं की, नाटेकर-पदुकोण यांना न लाभलेला मार्गदर्शक त्याच्या नशिबी आला. नाटेकर-पदुकोण यांच्यातील उपजत प्रतिभा मुख्यत: त्यांनीच जोपासली. विशेषत: नाटेकरांना, त्यांना गोपीचंद यांच्यासारख्या कडक, शिस्तप्रिय हेडमास्तर लाभला असता तर त्या गुणवत्तेस फिटनेसची जोड मिळाली असती, तर त्यांचं यश द्विगुणीत झालं असतं. त्यांच्या काळातील मलायात (वा आजचा मलेशियन), इंडोनेशियन खेळाडूंना त्यांच्या घरी व जगात इतरत्र आव्हान देणारा भारतीय म्हणून त्यांचा नावलौकिक सर्वदूर पसरला होता. फिटनेसचं महत्त्व प्रकाशच्या मनावर बिंबवलं इंडोनेशियातील अव्वल प्रशिक्षण शिबिरानं. तसंच डेन्मार्कमधील वास्तव्यानं. पण या दोघांनाही एकच एक आदर्शवत गुरू कुठे लाभला?

गोपीचंद यांना काही काळ प्रकाशने जरूर मार्गदर्शन केलेलं आहे. हैदराबादमध्ये आरिफकडे त्यांनी घडे गिरवलेले आहेत. २००१मध्ये ऑल-इंग्लंड जेतेपद त्यांनी खेचून आणलं तेव्हाचे गुरू गांगुली प्रसाद गोपीचंद यांच्याबरोबर जरूर होते. हे सारं प्रशिक्षण-साहाय्य प्रगत वयात लाभलेलं, तेही नवनव्या तीन-चार गुरूंकडून. पण श्रीकांतला त्याच्या आई-वडिलांनी गोपीचंद यांच्याकडे ठेवले ते वयाच्या १५व्या वर्षापासून. गेली ९-१० वर्षे तो आहे एकच एक मार्गदर्शकाच्या हाताखाली. नाटेकर-पदुकोण आपापली काळजी घेत होते. पण श्रीकांतची काळजी गोपीचंद यांना! त्यांच्या खांद्यावर श्रीकांतनं आपला भार टाकला आहे. किंबहुना हा आवडता बोजा, इतर डझनभर बोजांसह, गोपीचंद यांनी मोठ्या आस्थेनं आवडीनं उचललाय!

आंध्रमधील खम्माम, विजयवाडा व त्यांच्यापाठोपाठ गुंटूर ही प्रशिक्षण केंद्रं. त्यात संस्कारित होत होते बालवयातील तेलगू बॅडमिंटनपटू. गोपीचंद यांनी सुधाकर शेट्टी यांच्या केंद्राला धावती भेट दिली, तेव्हाही त्यांच्या नजरेत भरले, डावखुऱ्या नंदगोपालने उंच उड्या मारत लगावलेले स्मॅशेस. त्यांच्या नजरेस खटकली ती नंदूचा धाकटा भाऊ श्रीकांतची निष्काळजी वृत्ती. नंदकुमार त्यांच्यासह हैदराबादला गेला, तेव्हा आई-वडिलांनीही श्रीकांतला दादा नंदकुमारसह ढकललंच. कुमार वयातील श्रीकांत, या नव्या घरातील बॅडमिंटन वर्गात रमला, तो एकेरीपेक्षा दुहेरीत, सिंगल्सपेक्षा डबल्समध्ये. विशिष्ट सिनेमांचे आकर्षण त्याला जबरदस्त जाणवू लागले. तेलगूतील ‘हॅपी डेज’ फिल्म व तिचे दिग्दर्शक शेखर कामुला यांचा तो भक्त बनला म्हणाना! त्याबाबत स्वप्ने बघू लागला. आपली फिल्म कशी असेल, कोणकोणत्या दृश्यांचे दिग्दर्शन आपण कसंकसं करू हे तो सहकारी मित्रांना सांगू लागला. त्यात झोपमोड झाली तर त्याची पर्वा ना किदम्बी श्रीकांतला ना त्याच्या नव्या घरातील मित्रांना.

श्रीकांत व त्याचे नवे सहकारी यांच्यासारख्यांच्या काही खोड्या, शिस्तभंग टिपण्याचं काम, त्यांच्या खोलीबाहेर लावलेला कॅमेरा अचूक करी. शिक्षाही ठोठावली जायची. कोर्टवर पहाटे साडेचार वाजता हजेरी लावायची अन् छोट्या छोट्या मुलांसाठी शटल्स उंच उचलत सराव. त्या पाठोपाठ आपला सराव. पहाटे साडेचार ते सकाळी साडेदहा. सहा तासांची अखंड मेहनत. गोपीचंद यांनी श्रीकांतला दुहेरीकडून एकेरीकडे वळवत नेलं. तेव्हा गोपीचंद अकॅडमीतील तीन तारे होते : सायना, कश्यप व सिंधू. २००७ च्या मोसमात थायलंडच्या बुनसाक पोनसानवर त्यानं मात केली अन् त्याची दखल घेतली जाऊ लागली. त्यानंतर सात वर्षांनी पाचदा जगज्जेतेपद पटकवणाऱ्या लिन डॅनला त्यानं पराभवाचा धक्का दिला. पण त्यापाठोपाठ ९ स्पर्धांत तो पहिल्याच फेरीत बादही झाला. पण त्याची काळजी गुरू गोपीचंद यांना. श्रीकांतच्या खेळात विजयमालिकांत सातत्य आणण्याची त्यांची व इंडोनेशियन गुरू मुलयो हंडोयो यांची कल्पक धडपड. यंदा सुपर सेरीजमधील अव्वल स्पर्धांतील चार विजेतेपदं हे तिला आलेलं फळ.

श्रीकांतच्या विकासाला ही वेळ अनुरूप आहे. लिन डॅन प्रभृतींच्या असामान्य पिढीचा अस्त होत आहे. जगातील पहिल्या २० खेळाडूंत आता आहेत चक्क पाच भारतीय! नाटेकर, पदुकोण व गोपीचंद यांच्या जमान्यापेक्षा सर्वस्वी वेगळं असं हे नवयुग. असंच ते सात-आठ वर्षे श्रीकांतने ( व भारतीयांनी) गाजवावं अन् सायना-सिंधू-श्रीकांत यांचं नाव घेताक्षणी ‘जय बॅडमिंटन!’ असा प्रतिसाद मिळावा, अशी गुलाबी स्वप्न पाहण्यास ही वेळ तरी अनुकूल दिसतेय!

I am *NOT in Politics* and as of now, I have *no plans to get into Politics* but there will be people who may consider this post to be Politically motivated. My *Humble apologies in advance.*



I was wondering why are so many people against our *Honourable Prime Minister Narendra Modi*. I noticed that this started after *Demonetization* and keeping that in mind, I was thinking who could be *people who will be affected by Demonetization*.

I was shocked to discover that here are following categories of people who will feel the impact more than anyone -

*1. Educational Institutions* - They used to get all Capitation fee in cash and most of it unaccounted.

*2. Terrorist Organisation* - Their Funding is under stress

*3. Fake Currency Dealers* - With stress on Digital Economy, they are under Major Stress

*4. Real Estate Mafia* - We all know that a Big Part of payment had to be made in Cash and now they find it difficult to account for unaccounted cash

*5. Hawala Dealers* - With almost all the money in account and a close watch on withdrawals, *they won't mind killing Modi*

*6. Fake Trusts and Charities* - They have been used for Money laundering and with the stopping of large donations by cash, they are unable to fulfill their primary agenda

*7. Politicians* - Less said, better it is. Just look at almost NIL SCAM in last 3+ years is a Proof that many Politicians including BJP members are unhappy with Modi. They expected Modi to be like earlier Prime Ministers and close his eyes.

*8. Rich Agriculture Land Owners* - With most of the subsidy connected to Bank accounts, they are getting exposed.

*9. Film industry* - It's a well known fact that it uses a lot of Black Money and except for Genuine Film makers, others are suffering.

*10. Sports & Other kind of Betting* - We know that gambling (Except Lottery) is banned and still there was a *turnover of USD 150 Billion*.

Please understand that *these industries employ some of the Most Brilliant minds* in the country and they will leave no stone unturned to make sure that Modi does not get a second term. 

Now it's for us, *as responsible citizens, to decide whether we want to support the above 10 Categories of people or to support ourselves*.

Friday, 17 November 2017

सैन्यदलाची रचना- विवेक मराठी 13-Nov-2017


आपल्या देशाची सुरक्षा भूदल, नौदल आणि वायुदल यांच्यावर अवलंबून आहे. आज आपल्या सीमा असुरक्षित आहेत. एकीकडे पाकिस्तानची, तर दुसरीकडे चीनची डोकेदुखी असते. त्यामुळे सीमा सुरक्षेचा अभ्यास करत असताना सैन्यदलाची रचना कशी असते, हे समजून घेणे आवश्यक आहे.
भारताच्या सीमांची एकूण लांबी सुमारे 22000 कि.मी. आहे, हे आपण मागे पहिलेच आहे. यापैकी जमिनीवर असलेल्या सीमेची लांबी 15000 (अधिक अचूकपणे 15,106.7 कि.मी.) आहे. ही सीमा एकूण 7 देशांबरोबर आहे. पाकिस्तान - 3,323 कि.मी., चीन - 3,488 कि.मी., बांगला देश - 4,096.7 किमी., नेपाळ - 1,751 कि.मी., म्यानमार - 1,643 कि.मी., भूतान - 699 कि.मी., अफगाणिस्तान - 106 कि.मी. यापैकी अफगाणिस्तानबरोबरची सीमा आज तरी फक्त कागदावरच आहे. आजच्या क्षणाला पाकव्याप्त काश्मीरमुळे अफगाणिस्तानबरोबर सामायिक सीमा नाही. जर काश्मीर पूर्ण आपल्या ताब्यात असता आणि अफगाणिस्तानबरोबर ही 106 कि.मी.ची सीमा प्रत्यक्षात असती, तर भारत, चीन, पाकिस्तान यांच्या आणि खरे तर सर्व जगाच्या वर्तमानात काय आणि किती फरक पडला असता, हा भूराजकीय अभ्यासकांसाठी खूप महत्त्वाचा विषय आहे.
इतक्या विस्तृत सीमेच्या रक्षणासाठी, प्रत्यक्ष युध्दासाठी तिन्ही दले (लष्कर, नौसेना आणि वायुसेना) मिळून 14,27,258 इतके सैन्य आणि 11,86,000 इतके राखीव सैन्य आहे. ह्यात अर्थातच मोठा वाटा (12,20,000, आणि 9,91,000 राखीव) हा लष्कराचा आहे, आणि भू सीमेच्या विचार करता तो योग्यही आहे. स्वातंत्र्यानंतर लढलेली सर्व युध्दे ही जमिनीवरच लढली गेली आहेत, आणि अन्य दोन्ही दलांची साहाय्यक भूमिका राहिली आहे.
लष्कराचा दोन प्रकारे विचार करता येतो. भौगोलिक रचना आणि कामाप्रमाणे रचना. प्रथम भौगोलिक रचना बघू या. भारतीय लष्कराची विभागणी एकूण सात विभागात केली आहे. त्यापैकी सहा विभाग भौगोलिक आधारावर आहेत, तर सातवा प्रशिक्षण विभाग आहे. हे सहा विभाग आणि त्यांची मुख्यालये पुढीलप्रमाणे - 1) पूर्व क्षेत्र - कोलकाता, 2) उत्तर क्षेत्र - उधमपूर, 3) उत्तर पश्चिम क्षेत्र - जयपूर, 4) पश्चिम क्षेत्र - चंदीगढ, 5) दक्षिण क्षेत्र - पुणे, 6) मध्य क्षेत्र - लखनौ. ह्याशिवाय प्रशिक्षण विभागाचे मुख्यालय सिमला येथे आहे, आणि सैन्य मुख्यालय अर्थात दिल्ली येथे आहे.
प्रत्येक क्षेत्रात दोन किंवा तीन कोअर इतके सैन्य असते आणि प्रत्येक कोअरमध्ये कमीत कमी दोन आणि जास्तीत जास्त चार डिव्हिजन सैन्य असते. ही संख्यात्मक रचना पुढीलप्रमाणे असते. सगळयात छोटा गट हा सेक्शन ह्या नावाने ओळखतात, ज्यात 10 सैनिक आणि नाईक स्तरावरचा एक प्रमुख असतो. यापुढे प्लॅटून, कंपनी आणि बटालियन अशी रचना असते. बटालियनची संख्या साधारणत: 900 असते आणि कर्नल पदावरील अधिकारी हिचा प्रमुख असतो. बटालियन ही मूलभूत लढाऊ  रचना असते. यापुढे तीन बटालियन आणि अधिक साहाय्यक आणि सेवा विभागाच्या आवश्यकतेप्रमाणे तुकडया अशी मिळून ब्रिगेड बनते, जी युध्दासाठी मूलभूत आणि स्वयंपूर्ण (गरजेप्रमाणे सर्व विभागांचा समावेश असलेली) रचना मानली जाते आणि तिचा मुख्याधिकारी ब्रिगेडियर असतो. अशा साधारणत: 3 ते 4 ब्रिगेड मिळून डिव्हिजन बनते आणि तिचा मुख्याधिकारी मेजर जनरल असतो, अशी रचना असते. एका डिव्हिजनमध्ये 12,000 ते 15,000 सैनिक असतात. एक डिव्हिजन ही स्वयंपूर्ण रचना असते, ज्यामध्ये युध्दाला लागणारे सर्व साहाय्यक विभाग आणि सेवा विभाग यांच्या आवश्यकतेनुसार तुकडया समाविष्ट असतात आणि त्या डिव्हिजनचा प्रमुख त्यांचा आवश्यक तसा उपयोग करण्याचे निर्णय घेतो.
याशिवाय प्रत्येक कमांडची विभागणी एरिया आणि सब-एरिया अशी केलेली असते, पण यांची कामे साधारणत: प्रशासकीय स्वरूपाची असतात.
कामाच्या स्वरूपावर अवलंबून अशी विभागणी मुख्यत: दोन प्रकारात होते. पहिला लढाऊ  आणि दुसरा सेवा. मात्र दुसरा विभाग सक्षम नसेल, तर पहिल्या - म्हणजे लढाऊ  विभागाच्या कामगिरीवर विपरीत परिणाम होतो.
लढाऊ  विभागातही दोन प्रकार पडतात. पहिला पायदळ, ज्याला इन्फंट्री म्हणून ओळखले जाते. हा विभाग म्हणजेच प्रत्यक्ष सीमेवर लढणारा, शत्रुसैन्याला समोरासमोर उभे राहून मारणारा आणि वेळप्रसंगी स्वत:ची आहुती देऊन देशाचे संरक्षण करणारा, शत्रुप्रदेश काबीज करून त्यावर आपले वर्चस्व प्रस्थापित करणारा विभाग. या विभागातील सैनिकांकडे त्यांची स्वत:ची हत्यारे असतात, तसेच काही मोठी शस्त्रे - उदा., हलक्या आणि जड मशीन गन्स, उखळी तोफा, रॉकेट लाँचर्सही असतात.
मेकनाइज्ड इन्फंट्री हा विभाग म्हणजे हलक्या कवचधारी वाहनातून जलद हालचाली करणारे पायदळ. अशा हलक्या कवचधारी वाहनातून एका वेळी साधारणत: 10 ते 12 (म्हणजे एक सेक्शन) सैनिक त्याच्या आवश्यक सामग्रीसह जलदगतीने शत्रूच्या प्रदेशात मुसंडी मारू शकतात. परंतु अशा वाहनांना स्वत:ची अशी विध्वंसक ताकद नसते. हलक्या शस्त्रांपासून सैनिकांचा बचाव होईल इतकेच ह्या वाहनांचे कवच असते. साधारणत: इन्फंट्री विभागातून सैन्याच्या कमांडो आणि छत्रीधारी विभागांसाठी निवड केली जाते.
कमांडोज छोटया छोटया गटात शत्रूच्या पिछाडीवर उतरून घातपाती हालचाली करून शत्रूचे दळणवळण उद्ध्वस्त करणे, मोक्याच्या ठिकाणावर हल्ला करून गोंधळ माजवणे, पिछाडीवरील महत्त्वाची माहिती गोळा करणे इत्यादी कामे करतात. ह्यासाठी छोटे गट, छुप्या किंवा चोरटया हालचाली, अचानक आणि प्रभावी पण अत्यंत छोटया कालावधीचा हल्ला करणे अशी कामे करतात.
पॅराशूट रेजिमेंट - छत्रीधारी तुकडया विमानाच्या साहाय्याने शत्रुप्रदेशात उतरून त्याची कोंडी करणे, माघारीचे मार्ग बंद करून प्रचंड नुकसान करणे, अनपेक्षित दिशेने हल्ला करणे इत्यादी कामे करतात. कामाच्या गरजेप्रमाणे छोटया किंवा मोठया तुकडया वापरल्या जातात. एक छत्रीधारी ब्रिगेड म्हणजे स्वयंपूर्ण लढाऊ  ब्रिगेड, जिचे प्रत्येक अंग - म्हणजे साहाय्यक आणि सेवा विभागाच्या तुकडयासुध्दा विमानातून हवाई छत्रीच्या साहाय्याने उतरून युध्द करण्यात पारंगत असतात.
लढाऊ सैन्यातील दुसरा विभाग म्हणजे साहाय्यक सैन्य विभाग. ह्या प्रकारात आर्मर्ड (रणगाडा दल), आर्टिलरी (तोफखाना), इंजीनियर्स (अभियंता दल), सिग्नल्स (संपर्क विभाग) आणि आर्मी एव्हिएशन (लष्करी हवाई विभाग). आर्मर्ड विभागात भक्कम कवच असलेल्या परंतु हलक्या किंवा जड रणगाडयांचा समावेश असतो. त्यावरील तोफ आणि कवच यामुळे हा फरक असतो. भक्कम कवच, चाकांच्या जागी अखंड लोखंडी पट्टयांची योजना, शक्तिशाली तोफ इत्यादींमुळे शत्रूच्या भक्कम सुरक्षा फळीचा विध्वंस करून लढाऊ सैनिकांचा मार्ग मोकळा करणे, तसेच गरज पडल्यास संरक्षण फळी उभी करणे यासाठी या दलाचा वापर केला जातो. एका रणगाडयात 4 सैनिक असतात आणि एका तुकडीत (ज्याला रेजिमेंट असे म्हणतात) साधारणत: 45 रणगाडे असतात.
आर्टिलरी विभागाचा उपयोग शत्रूची ठाणी, तटबंदी, दळणवळण मार्ग आणि अन्य महत्त्वाच्या जागा उद्ध्वस्त करणे, प्रत्यक्ष हल्ल्यापूर्वी शत्रूचे जास्तीत जास्त नुकसान करून त्याचे मनोधैर्य उद्ध्वस्त करणे आणि शत्रूचा तोफखाना बंद पाडणे यासाठी होतो. तोफेचा आकार आणि वापरले जाणारे गोळे यात विविध प्रकार असतात. साधारणत: तोफेच्या नळीच्या व्यासावरून तिचा पल्ला ठरतो, पण एकाच तोफेतून विविध प्रकारचे वेगवेगळी कामे करणारे गोळे वापरले जाऊ शकतात. तोफखान्याचा तोफेच्या प्रकाराप्रमाणे पल्ला साधारणत: 7 ते 40 कि.मी.पर्यंत असू शकतो. तसेच अतिविध्वंसक, प्रकाशदायी, धूर करणारे, कवचभेदी इत्यादी वेगवेगळया प्रकारचे गोळे गरजेप्रमाणे एकाच तोफेत वापरता येतात. तोफखान्याचा मारा अचूक व्हावा आणि त्यावर योग्य ते नियंत्रण ठेवण्यासाठी, एक अधिकारी लक्ष्य नजरेच्या टप्प्यात येईल अशा ठिकाणी थांबून सूचना देत प्रत्यक्ष मारा नियंत्रित करतो, त्यांना 'ऑब्झर्व्हेशन पोस्ट' असे म्हणतात. हे काम जमिनीवरून किंवा विमानातून केले जाते. एका आर्टिलरी रेजिमेंटमध्ये साधारणत: 18 तोफा असतात.
इंजीनियर्स दलाचे काम म्हणजे सर्व प्रकारची स्थापत्य अभियांत्रिकीची कामे करणे (उभारणे आणि गरज पडल्यास उद्ध्वस्त करणेही). यामध्ये रस्ते, पूल, तात्पुरत्या किंवा कायम धावपट्टया तयार करणे, सुरुंग पेरणे किंवा शत्रूने लावलेले सुरुंग काढणे, थोडक्यात आपल्या सैन्याची हालचाल गतिमान होण्यासाठी आणि शत्रूची हालचाल रोखण्यासाठी जे करावे लागेल ते करणे ह्या कामात हे दल वाकबगार असते.
सिग्नल्स ह्या विभागातील सैनिकांकडे सगळयात छोटया सैन्य तुकडीपासून (स्थिर किंवा गतिमान) ते संरक्षण मुख्यालयापर्यंत सर्व पातळयांवर संदेशांची देवाणघेवाण व्यवस्थित ठेवणे हे काम असते. संदेशांची देवाणघेवाण हे कोणत्याही सैन्याची मज्जातंतू व्यवस्था असते, आणि त्याची परिणामकारकता ह्या दलावर अवलंबून असते. मानवी संदेश वाहकापासून ते अद्ययावत उपग्रह तंत्रज्ञानापर्यंत सर्व उपलब्ध तंत्रे वापरून ही यंत्रणा व्यवस्थित ठेवली जाते.
आर्मी एव्हिएशन विभागात साधारणत: हेलिकॉप्टर आणि छोटी विमाने वापरतात, ज्यायोगे अधिकाऱ्यांची तातडीची हालचाल, तोफाखान्यावर नियंत्रण, टेहळणी, जखमी सैनिकांची वाहतूक, शत्रुप्रदेशात सैन्य उतरवणे इत्यादी केली जाते. यामुळे प्रत्येक छोटया कामासाठी हवाई दलावर अवलंबून राहणे टळते.
वर उल्लेख केलेल्या प्रत्यक्ष लढणाऱ्या सैनिकी विभागांशिवाय अन्य साहाय्यक दले सैन्यात समाविष्ट असतात.
आर्मी सर्व्हिस कोअर - सैन्य पोटावर चालतात ही म्हण खरी आहे, आणि ह्या कामाची म्हणजे सर्व सैन्याला रसद पुरवठा तसेच काही प्रमाणात वाहतूक आणि इंधन पुरवठा ही ह्या विभागाची जबाबदारी असते. यासाठी विविध क्षमतेचे ट्रक्स, डोंगराळ भागात आणि जिथे ट्रक जाऊ शकणार नाहीत अशा आघाडीच्या ठिकाणांवर खेचारांच्या साहाय्याने रसद पुरवठा हे ह्या विभागाचे कार्यक्षेत्र आहे.
आर्मी ऑॅर्डनन्स कोअर हा विभाग मुख्यत: सर्व शस्त्रास्त्रे, दारूगोळा, विशेष प्रकारचे कपडे, अन्य युध्दोपयोगी साहित्य - थोडक्यात, सर्व्हिस कोअर ज्या गोष्टींचा पुरवठा करत नाही त्या सर्व आपल्या कारखान्यांतून उत्पादन करणे, आयात करणे, खरेदी करणे इत्यादी मार्गाने उपलब्ध करून सैन्याच्या गरजा भागवत असतो.
इलेक्ट्रिकल आणि मेकॅनिकल इंजीनियर्स - सैन्याकडे असणाऱ्या सर्व प्रकारच्या उपकरणांची दुरुस्ती करून ती सदैव उपयोगासाठी उपलब्ध ठेवण्याची जबाबदारी ह्या विभागाची असते.
रिमाउंट आणि व्हेटर्नरी कोअर हा विभाग सैन्यात गरजेच्या असणाऱ्या जनावरांची (उदा., वाहतुकीसाठी खेचरे, कुत्रे, घोडे इत्यादी सर्व) खरेदी, पैदास आणि देखरेख ह्याकडे लक्ष देतो.
आर्मी पोस्टल कोअर हा विभाग सर्व प्रकारच्या टपालसेवेची जबाबदारी सांभाळतो, विशेषत: आघाडीवरील सैनिक आणि त्याचे घरी असणारे कुटुंबीय यांना ह्या कामाचे महत्त्व समजू शकेल.
आर्मी मेडिकल कोअर - अत्यंत खडतर परिस्थितीत संरक्षणाची जबाबदारी पार पाडणाऱ्या सैनिकांच्या आरोग्य रक्षणाची सर्व जबाबदारी ह्या दलावर असते. प्रत्यक्ष आघाडीवर युध्द चालू असताना जखमींची देखरेख आणि उपचार, अपंग सैनिकांचे पुनर्वसन, त्या सर्व सैनिकांच्या कुटुंबीयांवरील आणि निवृत्त सैनिकांवरील उपचार ही प्रचंड मोठी, महत्त्वाची जबाबदारी हे दल सांभाळत असते. ह्या दलात काम करणाऱ्या डॉक्टर्सचे कौशल्य आणि कमीत कमी साहित्यात काम करण्याची क्षमता ह्याबद्दल एक प्रसंग प्रसिध्दच आहे. दुसऱ्या महायुध्दात पोटात गोळया लागून जखमी झाल्यावर सर्वांनी आशा सोडलेल्या एका अधिकाऱ्यावर उघडया जागेत कोणत्याही विशेष साहित्याविना केलेल्या शल्यक्रियेमुळे आपल्याला फील्ड मार्शल माणेकशा यांच्यासारखा अधिकारी लाभला.
कोअर आणि रेजिमेंट हे शब्द दोन प्रकारे वापरले जातात. कोअर म्हणजे दोन किंवा तीन डिव्हिजन गट, तसेच वर उल्लेख केलेल्या सर्व तुकडया, आणि रेजिमेंट म्हणजे मुख्य तुकडयांचे गट - उदा., मराठा रेजिमेंट, पंजाब रेजिमेंट इत्यादी, तसेच विविध कोअर्सच्या छोटया तुकडया - उदा., आर्टिलरी रेजिमेंट. ह्याशिवाय काही अर्ध सैनिक दले सैन्याच्या मदतीला असतात, त्यांची माहिती नंतर घेऊ