पायलटच्या विश्रांतीचे डीजीसीए ने केलेले नियम अतिउत्तम पण त्यावर अंमलबजा...

पायलटच्या विश्रांतीचे नियम

पुणे विमानतळावरील इंडिगोच्या विमानांना झालेल्या विलंबाच्या संदर्भात तुम्ही विचारलेल्या डीजीसीएच्या सुधारित एफडीटीएल (Flight Duty Time Limitations - उड्डाण कर्तव्य वेळेची मर्यादा) नियमांबद्दलची माहिती खालीलप्रमाणे आहे.

डीजीसीए (Directorate General of Civil Aviation - नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालय) ने वैमानिकांचा थकवा कमी करण्यासाठी आणि उड्डाण सुरक्षा वाढवण्यासाठी हे सुधारित नियम टप्प्याटप्प्याने लागू के+ले आहेत. या नियमांचा दुसरा आणि अंतिम टप्पा १ नोव्हेंबर २०२५ पासून पूर्णपणे लागू करण्यात आला आहे.

हे नियम अंमलात आणण्यामागचा मुख्य उद्देश वैमानिक पुरेसा विश्रांती घेऊन कर्तव्यावर आहेत याची खात्री करणे आहे, जेणेकरून थकव्यामुळे होणाऱ्या चुका टळून उड्डाण सुरक्षा वाढेल.

✈️ डीजीसीए सुधारित FDTL नियमांमधील प्रमुख तरतुदी (नोव्हेंबर २०२५ पासून पूर्ण अंमलबजावणी)

हे नियम दोन टप्प्यात लागू करण्यात आले, त्यापैकी महत्त्वाच्या तरतुदी खालीलप्रमाणे आहेत:

पायलटच्या विश्रांतीचे नियम (Rest Rules):

• साप्ताहिक विश्रांती वाढवली: वैमानिकांना आता कमीतकमी ४८ तास इतका सलग साप्ताहिक विश्रांतीचा कालावधी मिळणे आवश्यक आहे. (पूर्वी हा कालावधी ३६ तास होता).
• जागेचा विचार: ही ४८ तासांची विश्रांती एका "साप्ताहिक विश्रांती" म्हणून गणली जाते, ज्यामध्ये दोन 'स्थानिक रात्री' (Local Nights) समाविष्ट असाव्यात.
• पुढील विश्रांतीची वेळमर्यादा (168-Hour Rule): वैमानिकाला पुढील ४८ तासांची साप्ताहिक विश्रांती त्याच्या मागील साप्ताहिक विश्रांतीचा कालावधी संपल्यापासून १६८ तासांच्या आत (म्हणजे ७ दिवसांच्या आत) सुरू करावी लागते.

कर्तव्य कालावधीची मर्यादा (Duty Period Limitations):

• जास्तीत जास्त कर्तव्य कालावधी (Maximum Flight Duty Period - FDP):
• दोन वैमानिक असलेल्या विमानांसाठी: उड्डाण कर्तव्य कालावधी (Flight Duty Period - FDP) आणि उड्डाण वेळ (Flight Time) याची मर्यादा पूर्वीप्रमाणेच अनुक्रमे १३ तास आणि १० तास ठेवण्यात आली आहे.
• रात्रीच्या ऑपरेशनसाठी (Night Operations): रात्रीच्या वेळी (सामान्यत: रात्री १० ते सकाळी ८ दरम्यान कोणतेही सलग ८ तास) कर्तव्य आणि उड्डाण वेळेची मर्यादा कमी करण्यात आली आहे. रात्रीच्या ऑपरेशन्ससाठी जास्तीत जास्त उड्डाण वेळ आठ तास आणि FDP दहा तास इतकी मर्यादित करण्यात आली आहे.

नाइट ड्युटी (Night Duty) संबंधित नियम:

• रात्रीच्या लँडिंगवर मर्यादा: रात्रीच्या वेळी लँडिंग (Night Landings) करण्याची संख्या दोन पर्यंत मर्यादित केली आहे (जी पूर्वी सहा होती).
• WOCL चे उल्लंघन: ज्या ड्युटीची सुरुवात किंवा शेवट 'विंडो ऑफ सर्कॅडियन लो' (Window of Circadian Low - WOCL: साधारणपणे पहाटे २ ते ६ या वेळेत) मध्ये होतो, त्यांच्या FDP मध्ये घट केली जाते.

एअरलाइन्ससाठीच्या अतिरिक्त आवश्यकता:

• थकवा व्यवस्थापन प्रशिक्षण: एअरलाइन्सना आता वैमानिकांसाठी रोस्टर तयार करणाऱ्या 'शेड्यूलर्स' आणि 'डिस्पॅचर्स' यांना थकवा व्यवस्थापन (Fatigue Management) संबंधित प्रशिक्षण देणे अनिवार्य आहे.
• थकवा अहवाल: एअरलाइन्सना त्रैमासिक (Quarterly) आधारावर थकव्याचे अहवाल (Fatigue Reports) डीजीसीएकडे सादर करावे लागतात.
• थकवा पुनरावलोकन समिती: एअरलाइन्सना 'स्वतंत्र थकवा पुनरावलोकन समिती' (Independent Fatigue Review Committee) स्थापन करावी लागते, जी थकवा कमी करण्यासाठी उपायांची शिफारस करेल.