ऑपरेशन सिंदूर चालू -पाकिस्तान तीन आघाड्यांवर एकाच वेळी संकटात https://ww...

पुस्तक ॲमेझॉन वरती उपलब्ध आहे. https://www.amazon.in/dp/B0G8JYW8CG

AVAILABLE AT https://marathibooks.com/books/operation-sindoor-by-brig-hemant-mahajan/

ऑपरेशन सिंदूर चालू आहे-पाकिस्तान तीन आघाड्यांवर एकाच वेळी संकटात

 

ऑपरेशन सिंदूर मध्ये भारताने पाकिस्तानला एकाच वेळेस थ्री फ्रंटवर लढण्याकरता भाग पाडले होते. ऑपरेशन सिंदूर अजून चालूच आहे आणि संपलेल्या 2025 मध्ये पाकिस्तानची लष्करी आणि आर्थिक परिस्थिती बिघडलेली आहे.पाकिस्तान सध्या तीन आघाड्यांवर एकाच वेळी संकटात सापडला आहे.

१. पश्चिम आघाडी (अफगाणिस्तान): अफगाण तालिबान पाकिस्तानच्या हिताऐवजी टीटीपीला अधिक प्राधान्य देत असल्याने पाकिस्तानचे  'स्ट्रॅटेजिक डेप्थ'चे धोरण उलटले आहे. अफगाण तालिबानसोबतचे संबंध, जे एकेकाळी पाकिस्तानसाठी धोरणात्मक फायदा मानले जात होते, ते आता मोठी अडचण बनले आहेत. टीटीपीचे हल्ले आणि सीमावर्ती भागातील आयईडी जाळे यामुळे ही सीमा आता पाकिस्तानसाठी असुरक्षित बनली आहे.

२. पूर्व सीमा आणि भारताचा धोका-भारताने 'ऑपरेशन सिंदूर' सारख्या कारवायांतून हे स्पष्ट केले आहे की, सीमेपलीकडील दहशतवादाला चोख प्रत्युत्तर दिले जाईल.भारतासोबतची पूर्व सीमा पुन्हा एकदा अस्थिर झाली आहे. दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारताने 'ऑपरेशन सिंदूर'ने पाकिस्तानच्या गाभ्यावरच प्रहार केला. यामुळे आता सीमेवरील परिस्थिती पूर्णपणे शत्रुत्वाच्या धोक्यात बदलली आहे. भारताच्या आक्रमक पवित्र्यामुळे पाकिस्तानला आपले सर्वोत्तम मनुष्यबळ आणि संसाधने भारताच्या सीमेवर तैनात ठेवावी लागत आहेत.

३. अंतर्गत आघाडी: अंतर्गत संघर्षात अडकलेले पाकिस्तानचे ५०% लष्कर यामुळे प्रचंड दबावाखाली आहे.बलुचिस्तानमधील फुटीरतावाद आता केवळ डोंगराळ भागापुरता मर्यादित न राहता शहरी भागांत (उदा. कराची, ग्वादर) पसरला आहे.

हिंसाचाराचे प्रादेशिक वितरण

२०२५ मध्ये पाकिस्तानमधील हिंसाचार प्रामुख्याने दोन प्रांतांमध्ये केंद्रित होता:

खैबर पख्तुनख्वा (KP): येथे टीटीपी (TTP) ने अफगाणिस्तान सीमेचा वापर करून हल्ले तीव्र केले. सीमेपलीकडून मिळणारे सहकार्य आणि आयईडी तंत्रज्ञानाचा वापर यामुळे सुरक्षा दलांना मोठे नुकसान सोसावे लागले.

बलुचिस्तान: येथे बीएलए (BLA) आणि बीएलएफ (BLF) यांसारख्या संघटनांनी केवळ सुरक्षा दलांनाच नाही, तर चिनी प्रकल्प आणि परप्रांतीय मजुरांनाही लक्ष्य केले.

बलुचिस्तानमधील बंडाळी मोडून काढण्यासाठी पाकिस्तान सरकारला प्रचंड निधी खर्च करावा लागत आहे. हा पैसा शिक्षण, आरोग्य किंवा पायाभूत सुविधांवर खर्च करण्याऐवजी लष्करी मोहिमांवर खर्च होत आहे. यामुळे स्थानिक जनतेमध्ये 'आपल्या संसाधनांचा वापर केवळ आपल्याला दाबण्यासाठीच होतोय' ही भावना प्रबळ होत आहे.

पाकिस्तानने लष्करी ताकदीने उत्तर दिले, पण जनतेची नाराजी आणि संसाधनांच्या तक्रारी दूर करण्यासाठी कोणतीही राजकीय रणनीती आखली नाही. परिणामी, हा प्रांत आता लष्करी संसाधने फस्त करणारा एक धगधगता प्रदेश बनला आहे.

 

२०२५ हे अलीकडच्या काळातील सर्वात रक्तरंजित वर्ष ठर आहे.

'साऊथ एशिया टेररिझम पोर्टल'ने (SATP) संकलित केलेली आकडेवारी राजकीय विधानांपेक्षा अधिक कठोर वास्तव मांडते. १ जानेवारी ते ३१ डिसेंबर २०२५ दरम्यान पाकिस्तानमध्ये हत्येच्या १,०७० घटनांची नोंद झाली, ज्यात ३,९६७ मृत्यू झाले. यामध्ये १,२१२ सुरक्षा रक्षक, ६५५ नागरिक आणि २,०९९ बंडखोरांचा समावेश होता. एका वर्षात पाकिस्तानमध्ये झालेल्या मृत्यूंची संख्या २०२४ च्या तुलनेत जवळपास दुप्पट झाली आहे.

हे केवळ अलीकडच्या आठवणीतील सर्वात भीषण वर्ष नव्हते, तर या वर्षात पाकिस्तानचे अंतर्गत सुरक्षा संकट हाताबाहेर गेले आणि त्याचा परिणाम त्यांच्या परराष्ट्र धोरणावर, लष्करी भूमिकेवर आणि राजनैतिक निर्णयांवर स्पष्टपणे दिसू लागला.

वास्तव काय सांगते?

विश्वासार्ह 'ओपन-सोर्स इंटेलिजन्स' (OSINT) खात्यांनी गोळा केलेली माहिती अधिक भयंकर चित्र उभे करते. या माहितीनुसार, २०२५ मध्ये पाकिस्तानच्या सुरक्षा दलांचे अंदाजे २,७०० ते ३,००० जवान शहीद झाले असावेत आणि सुमारे ३,५०० जखमी झाले असावेत.

विशेष म्हणजे, हे 'ओपन-सोर्स इंटेलिजन्स' अंदाज 'तेहरीक-ए-तालिबान पाकिस्तान'ने (TTP) केलेल्या दाव्यांशी मिळतेजुळते आहेत. बंडखोरांची विधाने सहसा प्रचार म्हणून फेटाळली जातात, परंतु आयईडी कारवायांबाबत ते ठिकाण, मार्ग आणि वेळ यांची अचूक माहिती देतात, ज्याची स्वतंत्रपणे पडताळणी करता येते.

जर हे अंदाज अंशतः जरी खरे असतील, तर २०२५ हे केवळ भीषण वर्ष नव्हते, तर गेल्या दशकातील पाकिस्तानच्या सुरक्षा दलांसाठी सर्वात विनाशकारी काळ होता.

 

मृत्यूंच्या आकडेवारीचे विश्लेषण

२०२४ च्या तुलनेत २०२५ मधील मृत्यूंची संख्या जवळपास दुपटीने वाढली आहे. खालील तक्ता यातील फरक स्पष्ट करतो:

श्रेणी	२०२४	२०२५ (SATP नुसार अधिकृत)	२०२५ (OSINT - वास्तव)
सुरक्षा रक्षक	~६००	१,२१२	२,७०० - ३,०००
नागरीक	~४००	६५५	९००+
बंडखोर	~९००	२,०९९	२,२००+
एकूण मृत्यू	~१,९००	३,९६७	~६,०००+

 

सुरक्षा दलांच्या मृत्यूंचे प्रमाण बंडखोरांच्या तुलनेत वाढणे हे 'अॅट्रिशन वॉर' (Attrition War) दर्शवते, जिथे पाकिस्तानचे मनुष्यबळ संपुष्टात आणण्याचे धोरण बंडखोर राबवत आहेत.